Cornelis Heystek
Veel ouderen krijgen dagelijks minder eiwit binnen dan hun lichaam nodig heeft. Een afnemende eetlust, kleinere porties en veranderingen in smaak en reuk spelen daarbij een belangrijke rol. Een langdurig tekort aan eiwit kan leiden tot verlies van spiermassa en spierkracht en kan het herstel na ziekte, een operatie of blessure vertragen.
Eiwitten helpen spieren in stand te houden
Het lichaam gebruikt eiwitten als bouwstoffen voor onder meer spieren, huid en bindweefsel. Wanneer de voeding onvoldoende eiwitten levert, kan het lichaam aminozuren uit spierweefsel gaan gebruiken.
Voor ouderen vormt dat een extra aandachtspunt. De spiermassa neemt tijdens het ouder worden geleidelijk af. Onvoldoende eiwitinname kan dit proces versterken, waardoor kracht en mobiliteit verder achteruitgaan. Dat kan uiteindelijk ook gevolgen hebben voor de zelfstandigheid.
Niet alleen de hoeveelheid eiwit speelt daarbij een rol. Ook voldoende lichaamsbeweging, en met name krachttraining of andere vormen van spierbelasting, helpt om spiermassa en spierkracht zo lang mogelijk te behouden.
Minder trek betekent niet automatisch minder behoefte
Dat ouderen minder eiwit eten, komt niet noodzakelijk doordat zij onvoldoende weten over gezonde voeding. De eetlust kan met het ouder worden afnemen. Een kleinere maaltijd geeft dan eerder een verzadigd gevoel.
Ook veranderingen in het honger- en verzadigingsgevoel, medicijngebruik en een verminderd reuk- en smaakvermogen kunnen ervoor zorgen dat iemand minder eet. Juist daardoor ontstaat een lastige situatie: iemand heeft minder trek, terwijl het lichaam voldoende voedingsstoffen nodig blijft hebben.
Diëtist Ingeborg Schoof wijst erop dat ouderen door hun verminderde eetlust soms denken dat zij ook minder voeding nodig hebben. In de praktijk vraagt het behoud van spiermassa juist om voldoende aandacht voor de kwaliteit en samenstelling van de voeding.
Eiwittekort kan herstel bemoeilijken
Een langdurig tekort aan eiwit kan zich onder meer uiten in afnemende spierkracht. Daardoor kunnen dagelijkse activiteiten zoals traplopen, boodschappen doen of opstaan uit een stoel steeds meer moeite kosten.
Ook bij herstel speelt eiwit een belangrijke rol. Na een ziekteperiode, operatie of blessure heeft het lichaam bouwstoffen nodig om beschadigd weefsel te herstellen. Een slechte voedingstoestand kan dat herstel bemoeilijken. Minder spierkracht kan bovendien bijdragen aan een groter risico op vallen.
Eiwitten verdelen over de dag
Ouderen met weinig eetlust hoeven niet noodzakelijk grotere maaltijden te eten om hun eiwitinname te verhogen. Het kan juist helpen om eiwitrijke voedingsmiddelen over meerdere kleinere maaltijden en tussendoortjes te verdelen.
Zuivelproducten zoals melk, yoghurt, kwark en kaas leveren eiwit, net als eieren, vis, vlees, peulvruchten, noten en verschillende plantaardige producten. Wie weinig eet, kan binnen een kleine portie kiezen voor producten met relatief veel eiwit.
Eiwitpoeders kunnen in bepaalde situaties een aanvulling vormen wanneer iemand via gewone voeding onvoldoende eiwit binnenkrijgt. Ze vervangen echter geen gevarieerd voedingspatroon. Ook producten die als collageensupplement of ‘vegan collageen’ worden verkocht, moeten niet automatisch worden beschouwd als vervanging van volwaardige voedingseiwitten. Plantaardige producten bevatten bovendien geen collageen; dergelijke supplementen bevatten doorgaans voedingsstoffen die de lichaamseigen collageenproductie moeten ondersteunen.
Wie onbedoeld gewicht verliest, langdurig weinig eet of merkt dat kracht en conditie snel achteruitgaan, doet er verstandig aan de oorzaak daarvan met een huisarts of diëtist te bespreken. Zo kan niet alleen de hoeveelheid eiwit, maar de volledige voedingstoestand worden beoordeeld.
De redactie