Conserveermiddelen opnieuw in beeld

Franse studies linken hoge inname aan meer diabetes en kanker

Twee grote Franse cohortstudies zetten conserveermiddelen in voeding opnieuw in de schijnwerpers. Onderzoekers vonden een verband tussen een hoge consumptie van bepaalde conserveermiddelen en een verhoogd risico op type 2-diabetes én diverse vormen van kanker. De studies zijn gepubliceerd in Nature Communications en The BMJ en gebruiken data uit het omvangrijke Franse NutriNet-Santé-cohort. (Nature)

De boodschap is niet: “een plak ham is meteen een doodvonnis.” Maar wel: hoe vaker je voeding eet waarin veel additieven nodig zijn om het weken ‘fris’ te laten lijken, hoe groter de kans dat je gezondheid daar op termijn de rekening voor krijgt.

Wat onderzochten de studies?

Beide onderzoeken maakten gebruik van het NutriNet-Santé-cohort, waarin ruim 100.000 volwassenen jarenlang hun voeding rapporteren via herhaalde 24-uurs voedingsregistraties. Dit geeft onderzoekers behoorlijk gedetailleerd inzicht in dagelijkse blootstelling aan additieven. (Nature)

Het gaat om conserveermiddelen zoals:

• nitrieten en nitraten (veel in bewerkt vlees)
• sorbaten
• sulfieten
• acetaten

Deze zitten vooral in ultrabewerkte producten: bewerkt vlees, kant-en-klaarmaaltijden, sauzen, ingelegde producten en sommige dranken.

Studie 1: hogere kans op type 2-diabetes

In Nature Communications bekeken onderzoekers de relatie tussen blootstelling aan 17 conserveermiddelen en het ontstaan van type 2-diabetes. (Nature)

Belangrijkste uitkomst:

• deelnemers met de hoogste totale blootstelling hadden een 47% hoger risico op type 2-diabetes.

Met name sorbaten, sulfieten en acetaten lieten een duidelijke associatie zien. (Nature)

De belangrijkste voedselbronnen in deze analyse waren o.a.:

• bewerkte groente- en fruitproducten
• kant-en-klaarmaaltijden
• alcoholische dranken (vooral bij sulfieten) (medicalxpress.com)

Studie 2: verband met kanker

In The BMJ werd de relatie onderzocht tussen conserveermiddelen en kankerincidentie bij 105.260 volwassenen, gemiddeld 7,5 jaar gevolgd. (BMJ)

Enkele opvallende verbanden:

• kaliumsorbaat: +14% risico op alle kankers; +26% op borstkanker
• sulfieten: +12% risico op alle kankers
• natriumnitriet: +32% risico op prostaatkanker
• kaliumnitraat: +13% risico op alle kankers; +22% op borstkanker
• acetaten: gelinkt aan verhoogde risico’s bij meerdere kankertypes (BMJ Group)

Niet alles was ‘raak’: 11 van de 17 conserveermiddelen waren niet significant geassocieerd met kanker. (BMJ)

Belangrijke nuance: dit is geen bewijs van oorzaak

Beide studies zijn observationeel. Dat betekent:

• ze kunnen verbanden aantonen,
• maar niet bewijzen dat conserveermiddelen de oorzaak zijn.

Wel zijn de studies groot, methodologisch stevig, en sluiten ze aan bij breder onderzoek dat ultrabewerkte voeding koppelt aan chronische ziekten. De auteurs pleiten daarom voor:

• herbeoordeling van additievenwetgeving
• meer langetermijnonderzoek
• voedingsrichtlijnen die sterker inzetten op minder ultrabewerkte producten (BMJ)

Conclusie

Deze twee Franse studies geven sterke signalen dat een hoge blootstelling aan bepaalde conserveermiddelen samenhangt met een verhoogd risico op type 2-diabetes en kanker. Het is opnieuw een waarschuwing dat “lang houdbaar” niet automatisch “onschuldig” betekent.

Praktisch vertaald: minder ultrabewerkt, vaker vers. Niet sexy, wel effectief.