De redactie
Bedrijven die producten aanprijzen als duurzaam, milieuvriendelijk of klimaatneutraal moeten hun beweringen kunnen onderbouwen. Aangescherpte Europese regels stellen strengere eisen aan milieuclaims om consumenten beter te beschermen tegen greenwashing. Tegelijkertijd groeit de verkoop van producten met duurzaamheidskeurmerken in Nederlandse supermarkten. Dat maakt betrouwbare en controleerbare productinformatie steeds belangrijker.
Volgens de Monitor Keurmerken Retail 2026 waren producten met een duurzaamheidskeurmerk in de eerste helft van dit jaar goed voor 25,7 procent van de voedselomzet in de onderzochte Nederlandse supermarkten.
De omzet van deze producten bedroeg bijna vijf miljard euro, een stijging van 2,6 procent ten opzichte van de vergelijkbare periode.
Vooral in productcategorieën als eieren en vis spelen keurmerken een grote rol. In deze categorieën heeft volgens de monitor inmiddels meer dan 80 procent van de verkochte producten een duurzaamheidskeurmerk.
Europese regels tegen greenwashing
De Europese Unie scherpt de regels voor milieuclaims aan. Daarmee wil zij voorkomen dat bedrijven consumenten misleiden met algemene of onvoldoende onderbouwde uitspraken over duurzaamheid.
Begrippen als ‘groen’, ‘milieuvriendelijk’ en ‘klimaatneutraal’ kunnen de indruk wekken dat een product weinig of geen negatieve gevolgen heeft voor het milieu.
Zonder duidelijke toelichting of controleerbare onderbouwing kunnen dergelijke claims echter misleidend zijn.
De Europese richtlijn ter versterking van de positie van consumenten voor de groene transitie, bekend als de EmpCo-richtlijn, stelt daarom strengere eisen aan duurzaamheidscommunicatie.
Onder de nieuwe regels worden bepaalde algemene milieuclaims verboden wanneer bedrijven niet kunnen aantonen dat zij voldoen aan de daarvoor geldende voorwaarden.
Ook claims dat een product klimaatneutraal is op basis van uitsluitend CO₂-compensatie worden aan banden gelegd.
De nieuwe regels moeten vanaf 27 september 2026 in de lidstaten worden toegepast.
Groei keurmerken vergroot verantwoordelijkheid
De stijgende omzet van producten met duurzaamheidskeurmerken laat zien dat deze producten een belangrijke plaats innemen in het Nederlandse supermarktassortiment.
Voor fabrikanten en retailers kunnen keurmerken helpen om producten te onderscheiden.
Daar staat tegenover dat bedrijven moeten kunnen aantonen dat een keurmerk daadwerkelijk van toepassing is op het aangeboden product.
Een certificaat kan bijvoorbeeld betrekking hebben op een specifieke productvariant, een bepaalde productielocatie of een afgebakende periode.
Wanneer een bedrijf die informatie niet goed vastlegt, bestaat het risico dat een keurmerk ten onrechte bij een product wordt vermeld.
Ook webwinkels en online marktplaatsen moeten rekening houden met de juistheid van de duurzaamheidsinformatie die zij aan consumenten tonen.
Certificaten vaak verspreid opgeslagen
Een praktisch probleem is dat duurzaamheidsinformatie binnen bedrijven niet altijd centraal beschikbaar is.
Certificaten, verklaringen en andere bewijsstukken worden regelmatig opgeslagen in afzonderlijke documenten, spreadsheets of e-mailberichten.
Daardoor kan het lastig zijn om vast te stellen of een certificaat nog geldig is en op welk product het precies betrekking heeft.
Wanneer informatie niet tijdig wordt bijgewerkt, kan een webwinkel bijvoorbeeld een inmiddels verlopen keurmerk blijven tonen.
Bedrijven moeten daarom niet alleen beschikken over bewijs, maar ook kunnen controleren of de gegevens actueel en correct zijn.
Productcodes helpen bij controle
Een mogelijke oplossing is het koppelen van certificaten aan unieke productidentificaties.
Daarvoor kan de Global Trade Item Number (GTIN) worden gebruikt. Deze internationale productcode wordt in Nederland vaak aangeduid als EAN-code.
Met een GTIN kunnen bedrijven vastleggen op welk specifiek handelsartikel een certificaat betrekking heeft.
Wanneer fabrikanten, certificerende instellingen, retailers en online platforms dezelfde identificaties gebruiken, wordt het eenvoudiger om duurzaamheidsinformatie digitaal uit te wisselen.
Systemen kunnen dan bijvoorbeeld controleren of een certificaat nog geldig is en of het bij het juiste product hoort.
Een productcode vormt op zichzelf overigens geen bewijs dat een duurzaamheidsclaim klopt. Daarvoor blijft een inhoudelijke beoordeling van de onderliggende informatie noodzakelijk.
Onjuiste claims brengen risico’s mee
Bedrijven die onjuiste of onvoldoende onderbouwde duurzaamheidsclaims gebruiken, lopen juridische en commerciële risico’s.
Afhankelijk van de overtreding kunnen toezichthouders optreden tegen misleidende handelspraktijken.
Daarnaast kunnen onjuiste claims leiden tot reputatieschade en verlies van consumentenvertrouwen.
Voor bedrijven wordt het daarom belangrijker om systematisch vast te leggen welke milieuclaims zij gebruiken, welke bewijsstukken daarbij horen en wanneer die documenten opnieuw moeten worden gecontroleerd.
Betrouwbare informatie wordt belangrijker
De groei van duurzaamheidskeurmerken en de strengere Europese regelgeving maken duidelijk dat duurzaamheidscommunicatie steeds meer afhankelijk wordt van controleerbare gegevens.
Een keurmerk of milieuclaim kan consumenten helpen bij hun aankoopbeslissing, maar alleen wanneer duidelijk is wat de aanduiding betekent en waarop deze is gebaseerd.
Voor fabrikanten, supermarkten en online verkopers ligt de uitdaging daarom niet alleen bij het verduurzamen van producten, maar ook bij het betrouwbaar vastleggen en beschikbaar stellen van de bijbehorende informatie.
Een groene belofte zonder aantoonbare onderbouwing is onder de aangescherpte regels steeds minder houdbaar.
Bron: Monitor Keurmerken Retail 2026 en het aangeleverde persbericht. De cijfers en de actuele juridische toepassing zijn niet onafhankelijk geverifieerd.