De redactie
Van Lowlands tot Tomorrowland: retro voetbalshirts zijn deze zomer overal op festivals te zien. Wat ooit vooral bedoeld was om een favoriete club of speler aan te moedigen, heeft zich ontwikkeld tot een volwaardig mode-item. Volgens modepsycholoog Anke Vermeer komt de populariteit voort uit een combinatie van nostalgie, sociale media en de steeds kleinere afstand tussen sport, streetwear en mode.
Nostalgie, ook als je er niet bij was
Een retro voetbalshirt verwijst vaak naar een iconisch WK, een legendarische speler of een memorabel seizoen. Daarmee draagt het kledingstuk volgens Vermeer meer betekenis dan alleen de naam of het logo van een voetbalclub.
Mensen gebruiken kleding om iets over zichzelf te vertellen. Een oud voetbalshirt kan herinneringen, interesses en persoonlijke waarden uitdrukken. Opvallend is dat mensen daarvoor niet eens zelf bij de betreffende voetbalperiode aanwezig hoeven zijn geweest.
Vermeer noemt dit vicarious nostalgia: nostalgie naar een tijd die iemand vooral kent uit verhalen, foto’s, televisiebeelden en populaire cultuur. Een shirt uit de jaren tachtig of negentig kan daardoor zelfs voor jongere festivalgangers aantrekkelijk zijn. Het kledingstuk roept een beeld op van authenticiteit, vakmanschap en een geromantiseerd verleden.
Festival is vrijplaats voor kleding
Festivals bieden volgens de modepsycholoog bij uitstek ruimte om met kleding te experimenteren. Bezoekers trekken gemakkelijker iets aan dat ze in het dagelijks leven misschien niet zouden dragen.
Een retro voetbalshirt past uitstekend in die omgeving. De grenzen tussen sportkleding, streetwear en high fashion zijn de afgelopen jaren steeds verder vervaagd. Het voetbalshirt heeft daardoor zijn oorspronkelijke functie allang overstegen.
Bovendien heeft het shirt een sociale functie. Een bezoeker met een oud shirt van een bekende club, speler of nationale ploeg kan rekenen op herkenning van andere voetballiefhebbers. Een shirt van een minder bekende buitenlandse club werkt juist andersom: daarmee kan iemand zich onderscheiden.
Instagram en TikTok als turbo
Sociale media hebben de trend volgens Vermeer niet bedacht, maar wel flink versneld. Instagram en TikTok zorgen ervoor dat bepaalde kledingstukken razendsnel zichtbaar worden bij een groot publiek.
Artiesten, influencers en voetballers spelen daarbij een belangrijke rol. Zodra een bekend gezicht een retro voetbalshirt draagt, krijgt het kledingstuk een betekenis die verder gaat dan voetbal. Het wordt onderdeel van muziek, lifestyle en mode.
Dat zorgt vervolgens voor een sneeuwbaleffect. Hoe vaker mensen retro jerseys online voorbij zien komen, hoe vertrouwder ze worden. En wat eerst opvallend was, voelt daardoor al snel als de normaalste zaak van de wereld.
Van sportkleding naar straatbeeld
De ontwikkeling doet volgens Vermeer denken aan die van sneakers. Sportschoenen waren ooit vooral bedoeld om in te sporten, maar groeiden uit tot een onmisbaar onderdeel van de dagelijkse garderobe.
Volgens haar maakt het voetbalshirt een vergelijkbare ontwikkeling door. De huidige hype zal waarschijnlijk uiteindelijk afnemen, maar daarmee verdwijnt het retro shirt niet uit het straatbeeld.
De kans is dan ook groot dat het voetbalshirt na de festivalzomer niet terug de kledingkast in gaat. Het blijft gewoon mode. Alleen zal niemand meer precies weten wanneer we besloten hebben dat een shirt van een voetbalclub uit 1994 ineens net zo geschikt is voor een festivalweide als voor een voetbalstadion.