Glutenvrij, lactosevrij, smaakvrij

De menukaart als medische verklaring

Er was een tijd dat je in een restaurant gewoon een menukaart kreeg. Tegenwoordig krijg je een gezondheidsverklaring. Of een waarschuwing. Of een therapeutisch plan in zes gangen. Alles is glutenvrij, lactosevrij, vetarm, suikervrij en – als het even meezit – ook smaakvrij.

Ik was laatst in een “bewust bistroconcept” (da’s horeca-taal voor geen friet, wél stress) waar de kaart was opgedeeld in secties: zonder gluten, zonder lactose, zonder dierlijke producten, zonder plezier, zonder reden van bestaan.

Ik vroeg voorzichtig of ze ook gewoon iets met smaak hadden. De ober – type dieetcoach met horecaopleiding – trok een gezicht alsof ik vroeg of ze puppy’s serveerden. “Wij koken hier vanuit een respectvolle voedingsfilosofie,” zei ze. Ik zei: “Ik kom hier voor eten, niet voor therapie.”

Het voorgerecht: een courgettini met een saus op basis van cashewnoten. Voor de niet-ingewijden: courgettini is courgette die lijdt aan anorexia en graag pasta zou willen zijn. De saus proefde als een discussie over voedingswaarden: lang, droog, en niemand wint.

Daarna kwam een risotto van bloemkoolrijst met edelgistvlokken. Dat is geen eten. Dat is strafwerk. Bloemkoolrijst is wat er gebeurt als je rijst schuldig verklaart en vervangt door schuldgevoel. Edelgistvlokken? Smaakvervanger voor mensen die vinden dat kaas te leuk is.

Het hoofdgerecht was “gekaramelliseerde tempeh in dadelsiroop”. De structuur: gebakken keukenspons. De smaak: suiker met bijbedoelingen. Ik vroeg of er ergens zout in zat. “Zout werkt ontstekingsbevorderend,” zei de ober. Ik zei: “Dan is het misschien tijd dat ik ergens begin te ontsteken.”

Het dessert – natuurlijk zonder geraffineerde suikers – was een bolletje bevroren banaan met rauwe cacao en chia. Dat is geen dessert. Dat is wat je overhoudt als je kinderen in de keuken laat spelen met ingrediënten die ze niet mogen gebruiken.

En ja hoor, ook hier: een rekening die zwaarder was dan de maaltijd. Want vrij van alles betekent blijkbaar niet vrij van kosten. Je betaalt hier niet voor wat je krijgt, maar voor alles wat ze niét op je bord leggen.

Laat me duidelijk zijn: ik begrijp allergieën. Echt. Maar dat is niet wat dit is. Dit is culinaire orthorexia. Een religie van zuiver eten, waarbij smaak het eerste slachtoffer is.