Cornelis Heystek
Er zijn van die woorden die je alleen bij wijn hoort.
Mineraliteit.
Spanning.
Gelaagdheid.
Terroir.
En natuurlijk: afdronk.
Vooral de lange afdronk is populair.
Geen zichzelf respecterende wijnproeverij kan tegenwoordig zonder.
Iemand neemt een slok, trekt een gezicht alsof hij zojuist telefonisch contact heeft gehad met Bordeaux en zegt:
‘Prachtig. En wat een lange afdronk.’
Waarop iedereen ernstig knikt.
Want niemand durft te vragen:
‘Hoe lang precies?’
Acht seconden?
Drie minuten?
Tot dinsdag?
De afdronk als kwaliteitskeurmerk
Een lange afdronk geldt in wijnland als iets positiefs.
Hoe langer, hoe beter.
Een wijn van €8 heeft een prettige afdronk.
Een wijn van €18 heeft een lange afdronk.
Een wijn van €45 heeft een zeer lange afdronk.
En bij een fles van €125 spreekt men bij voorkeur over:
‘Een eindeloze finale.’
Dat klinkt natuurlijk een stuk beter dan:
‘Ik proef hem nog steeds.’
Want dat laatste kun je ook zeggen nadat je per ongeluk mondwater hebt ingeslikt.
Toch is die afdronk een merkwaardig fenomeen.
Je hebt de wijn namelijk al doorgeslikt.
Hij is weg.
De kelk staat weer op tafel.
Maar volgens de wijnkenner begint dan pas het interessante gedeelte.
Dat is ongeveer alsof een restaurant zegt:
‘Het hoofdgerecht is op, maar wacht vooral nog even. Over vier minuten krijgt u nog een beetje uiensmaak cadeau.’
Iedereen kijkt naar elkaar
Het mooiste moment tijdens een wijnproeverij komt wanneer de proefleider vraagt:
‘Wat vinden jullie van de afdronk?’
Dan wordt het stil.
Niemand weet het.
Iedereen kijkt naar iedereen.
Eén persoon zegt voorzichtig:
‘Best lang.’
En daarmee is het hek van de dam.
‘Ja, zeker.’
‘Heel lang zelfs.’
‘Mooi persistent.’
Altijd zit er iemand tussen die persistent zegt.
Die persoon moet je in de gaten houden.
Voor je het weet heeft hij het ook over een verticale structuur en ben je de rest van de avond verloren.
Zelf neem ik dan nog een slok.
Niet omdat dat nodig is.
Maar omdat ik inmiddels vergeten ben welke afdronk ik moest beoordelen.
De stopwatchmethode
Misschien moeten we het wetenschappelijker aanpakken.
Ik stel daarom voor dat iedere serieuze wijnproeverij voortaan een stopwatch op tafel legt.
Slok.
Slik.
Start.
‘Ik heb kers.’
‘Ik ook.’
‘Nu wat tabak.’
‘Bij mij leer.’
‘Nog iets?’
‘Nee.’
Stop.
23,7 seconden.
Kijk, daar kunnen we iets mee.
Geen vaag gedoe meer.
Op het etiket kan dan gewoon staan:
Afdronk: 31 seconden bij 21 graden Celsius, getest door drie sommeliers en een accountant.
Dat maakt wijn kopen aanzienlijk eenvoudiger.
Onder de tien seconden: doordeweeks.
Tien tot twintig seconden: weekend.
Boven de dertig seconden: kerst.
Langer dan een minuut: huisarts bellen.
Maar misschien is het gewoon alcohol
En dan is er nog iets waar bij wijnproeverijen opvallend weinig over wordt gesproken.
Alcohol.
Wijn bevat namelijk alcohol.
Ik weet het.
Schokkend.
Dat warme gevoel achter in je keel?
Alcohol.
Dat licht branderige randje?
Alcohol.
Dat prettige warme spoor dat na het doorslikken nog even blijft hangen?
We zouden het natuurlijk kunnen omschrijven als:
‘Een lange, warme finale met een verfijnde thermische spanning.’
Maar soms is het gewoon 14,5 procent alcohol die nog even gedag zegt.
Toch hoor je dat zelden.
Niemand zegt:
‘Prachtige wijn. Vooral die ethanol blijft indrukwekkend lang aanwezig.’
Nee.
Dat zou de magie verpesten.
Dus noemen we het een lange afdronk.
Hoe duurder de fles, hoe langer we wachten
Het merkwaardige is bovendien dat de afdronk lijkt mee te groeien met de prijs.
Bij een wijn van €7,99 neemt iemand een slok en zegt:
‘Lekker.’
Klaar.
Bij een fles van €60 wordt er na het slikken minstens twintig seconden gezwegen.
Niet omdat er noodzakelijkerwijs meer gebeurt.
Maar omdat €60 stilte verdient.
Bij €150 sluit iemand zijn ogen.
Bij €300 kijkt hij naar het plafond.
En boven de €500 ontstaat er vrijwel altijd contact met overleden familieleden.
‘Mijn hemel.’
‘Wat?’
‘Ik proef mijn grootvader.’
Dat kan.
Maar controleer voor de zekerheid even het alcoholpercentage.
Samen teleurgesteld
En daar zit misschien wel de ware schoonheid van wijnproeven.
We willen zo graag iets bijzonders ervaren dat we elkaar collectief helpen.
Iemand proeft viooltjes.
Plotseling proeft iedereen viooltjes.
Iemand ontdekt natte steen.
Binnen dertig seconden staat de hele groep mentaal in een vochtige steengroeve.
En als iemand zegt dat de afdronk uitzonderlijk lang is, blijven we allemaal beleefd wachten tot hij voorbij is.
Niemand wil als eerste zeggen:
‘Volgens mij is-ie gewoon op.’
Dus de volgende keer dat iemand mij vraagt:
‘Cornelis, hoe lang vind jij de afdronk?’
dan kijk ik ernstig.
Ik neem nog een slok.
Ik wacht.
Ik knik langzaam.
En dan zeg ik:
‘Zeker lang. Maar dat kan ook komen doordat hij 15 procent alcohol heeft.’
Waarschijnlijk word ik daarna niet meer uitgenodigd.
Dat heeft één voordeel.
De afdronk van zo’n wijnavond is verrassend kort.