De redactie
De wijnsector gebruikt steeds meer technologie, maar die ontwikkeling leidt niet automatisch tot één internationale standaard. Europa, de Verenigde Staten en Azië volgen ieder hun eigen innovatietraject. Dat blijkt uit onderzoek van econoom Francesca Chiaradia van de University of St Andrews.
Chiaradia onderzocht 9.439 wijnpatenten uit 53 landen die tussen 1970 en 2023 werden gepubliceerd. Zij gebruikte kunstmatige intelligentie en Natural Language Processing (NLP) om te bepalen in hoeverre uitvindingen technologisch op elkaar lijken. Het onderzoek verscheen in het Journal of Wine Economics.
Technologische innovatie in wijn gaat veel verder dan nieuwe apparatuur in de kelder. Patenten hebben betrekking op vrijwel het hele proces, van oogst en fermentatie tot kwaliteitscontrole, verpakking en commercialisering. Technologieën als micro-oxygenatie, DNA-profilering en slimme verpakkingen hebben de wijnproductie de afgelopen decennia sterk veranderd.
Meer dan 9.000 wijnpatenten onderzocht
Voor haar onderzoek gebruikte Chiaradia gegevens uit The Lens. Zij analyseerde 9.439 samenvattingen van wijnpatenten met vijf verschillende computermodellen: GTE, PaECTER, S-BERT, USE en Doc2Vec. Deze modellen zetten teksten om in numerieke patronen en berekenen vervolgens hoe sterk patenten inhoudelijk op elkaar lijken.
Zo kon de onderzoeker volgen of technologieën in de wijnsector steeds meer op elkaar gaan lijken of juist verder uit elkaar groeien.
Verenigde Staten en Europa verschillen
Een van de opvallendste conclusies is dat technologische ontwikkeling sterk verbonden blijft met het land waar de innovatie ontstaat. Internationale handel heeft de wijnwereld weliswaar nauwer verbonden, maar de technologische verschillen tussen landen niet uitgewist.
In de Verenigde Staten nam de overeenkomst tussen wijnpatenten gedurende langere tijd af. Europa laat juist een andere ontwikkeling zien. Vooral vanaf ongeveer 2010 nam de technologische overeenkomst binnen Europese patenten toe.
De onderzoeker noemt onder meer lage handelsbarrières binnen de Europese Unie en de harmonisering van landbouw- en wijnbeleid als mogelijke verklaringen, maar toont geen direct oorzakelijk verband aan.
Azië specialiseert zich relatief sterk in chemische toepassingen, waaronder stabilisatie, behandeling en smaakbeïnvloeding. Die ontwikkeling sluit volgens de studie aan bij de sterke positie van Aziatische economieën op het gebied van fijnchemicaliën.
Nieuwe Wereld wordt belangrijker
Ook producenten en technologieontwikkelaars in Amerika, Azië en Oceanië winnen terrein. Vooral ontwikkelingen in wijnsoftware en verpakkingen hebben de technologische overeenkomst tussen producenten uit de Nieuwe Wereld vergroot.
Hoewel consumentgerichte toepassingen nog maar een beperkt deel van alle uitvindingen vertegenwoordigen, kunnen zij volgens Chiaradia de concurrentie buiten de traditionele wijnlanden versterken.
AI-model bepaalt mede de uitkomst
Het onderzoek bevat ook een belangrijke waarschuwing. Niet ieder AI-model komt tot dezelfde conclusie.
GTE en PaECTER berekenen een gemiddelde technologische overeenkomst van ongeveer 38,7 tot 41,9 procent. S-BERT komt uit op ongeveer 33,2 procent en USE op 28,9 procent.
Chiaradia controleerde haar resultaten daarom op verschillende manieren. Zij vergeleek de uitkomsten met internationale patentclassificaties en analyseerde ook technische tekeningen uit patentaanvragen. Die tekeningen hadden gemiddeld een overeenkomst van 39,69 procent, opvallend dicht bij de uitkomsten van GTE.
Innovatie blijft lokaal bepaald
De studie laat uiteindelijk vooral zien dat wijntechnologie ondanks globalisering sterk lokaal bepaald blijft. Economische omstandigheden, marktstructuur, regelgeving en specialisatie beïnvloeden welke technieken bedrijven ontwikkelen.
Dat betekent ook dat technologisch minder ontwikkelde wijnlanden niet vanzelf aansluiting vinden bij de koplopers. Landen en bedrijven die veel investeren in onderzoek en patenten kunnen hun voorsprong behouden, terwijl barrières bij de verspreiding van kennis de verschillen verder vergroten.
Tegelijkertijd kunnen klimaatverandering, handelsconflicten en een krimpende wijnmarkt investeringen afremmen of juist nieuwe innovatie afdwingen.
De wijnwereld wordt daarmee technologisch internationaler, maar niet noodzakelijk eenvormiger. Kennis reist steeds gemakkelijker over grenzen, maar innovatie blijft opvallend sterk verbonden met de plaats waar zij ontstaat.