NVWA: veel influencers gebruiken verboden claims

Bij 28 van de 38 onderzochte influenceraccounts op Instagram en TikTok heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) verboden claims over voedingssupplementen vastgesteld. Dat is bijna driekwart van de gecontroleerde accounts. De influencers moesten hun berichten aanpassen of verwijderen en kregen een officiële waarschuwing, een boete of beide. De toezichthouder waarschuwt consumenten om gezondheidsbeloften op sociale media kritisch te beoordelen.

Voedingssupplementen worden op sociale media regelmatig aangeprezen als middelen die de gezondheid verbeteren, het immuunsysteem versterken of de lichamelijke prestaties verhogen. Maar niet iedere gezondheidsbelofte is toegestaan.

De NVWA onderzocht van april tot en met juli 2026 in totaal 38 accounts van influencers die voedingssupplementen promoten. Daarbij beoordeelde de toezichthouder berichten die waren gepubliceerd vanaf 1 januari 2024.

De onderzochte accounts hadden tussen de 750 en een miljoen volgers. Per account controleerde de NVWA maximaal drie berichten. Reacties onder de berichten en de naleving van algemene reclameregels vielen buiten het onderzoek.

Bij 28 accounts stelde de NVWA een of meer overtredingen vast. Daarmee voldeed ongeveer 74 procent van de onderzochte accounts niet aan de wettelijke regels voor voedings-, gezondheids- en medische claims.

Dat percentage geldt uitsluitend voor de geselecteerde accounts. Het onderzoek is geen representatieve steekproef van alle influencers op Instagram en TikTok. Uit de resultaten kan daarom niet worden geconcludeerd dat driekwart van alle influencers verboden claims gebruikt.

Verboden medische claims en gezondheidsbeloften

De NVWA maakt onderscheid tussen medische claims, gezondheidsclaims en voedingsclaims.

Een medische claim suggereert dat een voedingsmiddel of supplement een ziekte kan voorkomen, behandelen of genezen. Dergelijke claims zijn bij voedingssupplementen verboden.

Tijdens het onderzoek trof de toezichthouder twee medische claims aan. Een influencer beweerde bijvoorbeeld dat een supplement zou helpen bij het bestrijden van ontstekingen.

Daarnaast constateerde de NVWA 42 niet-toegestane gezondheidsclaims op 26 accounts.

Daarbij ging het onder meer om beweringen dat creatine iemand sterker maakt of dat vitamine C voor extra weerstand zorgt.

Het probleem is niet dat creatine of vitamine C onder alle omstandigheden zonder gezondheidseffect zijn. Voor bepaalde stoffen bestaan juist specifieke, door de Europese Unie toegestane gezondheidsclaims.

Die mogen echter alleen worden gebruikt wanneer de formulering en de toepassing voldoen aan de wettelijke voorwaarden.

Een algemene belofte als ‘je wordt sterker’ is niet automatisch toegestaan omdat een supplement creatine bevat. Ook bij vitamine C moet duidelijk zijn welke wetenschappelijk beoordeelde werking wordt bedoeld.

Europese regels bepalen wat mag worden beloofd

In de Europese Unie gelden wettelijke regels voor voedings- en gezondheidsclaims op levensmiddelen, waaronder voedingssupplementen.

Gezondheidsclaims moeten gebaseerd zijn op wetenschappelijke onderbouwing en binnen het Europese toelatingsstelsel zijn goedgekeurd.

Daarbij zijn niet alleen de gebruikte woorden van belang, maar ook de samenstelling van het product, de aanbevolen hoeveelheid en eventuele voorwaarden voor het gebruik van de claim.

Zo is voor vitamine C een toegestane gezondheidsclaim dat deze vitamine bijdraagt aan de normale werking van het immuunsysteem.

Voor creatine bestaat onder specifieke voorwaarden een toegestane claim over de verbetering van fysieke prestaties bij opeenvolgende reeksen korte, hoogintensieve oefeningen.

Dat betekent niet dat influencers zonder verdere toelichting mogen beweren dat een supplement iedereen sterker maakt of extra weerstand geeft.

De context waarin een claim wordt gebruikt, bepaalt mede of deze misleidend of wettelijk ontoelaatbaar is.

Ook voedingsclaim over calorieën afgekeurd

Naast de medische en gezondheidsclaims stelde de NVWA bij één account een verboden voedingsclaim vast.

De betreffende influencer omschreef een product als ‘laag in calorieën’, terwijl het volgens de toezichthouder niet voldeed aan de wettelijke voorwaarden voor die aanduiding.

Ook voedingsclaims zijn in de Europese Unie aan regels gebonden.

Begrippen als ‘suikerarm’, ‘vetarm’ en ‘energiearm’ mogen niet vrijblijvend worden gebruikt. Producten moeten voldoen aan specifieke samenstellingscriteria voordat fabrikanten of verkopers dergelijke eigenschappen mogen benadrukken.

Die regels gelden ook wanneer een influencer het product aanprijst.

Waarschuwingen en boetes

De NVWA heeft maatregelen genomen tegen de influencers bij wie overtredingen werden vastgesteld.

Zij moesten de betreffende berichten aanpassen of verwijderen. Daarnaast kregen zij een officiële waarschuwing, een boete of beide.

De toezichthouder blijft controleren of de betrokken accounts aan de regels voldoen. Wanneer overtredingen voortduren, kunnen aanvullende maatregelen volgen, waaronder hogere boetes.

De inspectieresultaten zijn openbaar gemaakt. Consumenten kunnen daardoor nagaan bij welke onderzochte accounts overtredingen zijn geconstateerd.

Reclame op sociale media blijft verantwoordelijkheid influencer

Influencers die voedingssupplementen promoten, moeten zich aan dezelfde wettelijke regels voor claims houden als andere partijen die levensmiddelen aanprijzen.

Dat geldt ook wanneer zij samenwerken met een fabrikant, distributeur of webwinkel.

Een commerciële samenwerking ontslaat een influencer niet van de verantwoordelijkheid om misleidende of verboden gezondheidsbeloften achterwege te laten.

Daarnaast gelden afzonderlijke regels voor de herkenbaarheid van reclame. Wanneer een influencer betaald krijgt of op een andere manier een commercieel voordeel ontvangt, moet voor consumenten duidelijk zijn dat het om reclame gaat.

De NVWA onderzocht in deze controle uitsluitend de claims over voedingssupplementen. Of de betrokken influencers zich ook aan de algemene reclameregels hielden, maakte geen deel uit van het onderzoek.

De resultaten geven daarom geen volledig beeld van alle mogelijke overtredingen bij de promotie van voedingssupplementen op sociale media.

Wat betekent dit voor consumenten?

Voedingssupplementen kunnen in bepaalde situaties nuttig zijn, bijvoorbeeld wanneer iemand onvoldoende van een specifieke voedingsstof binnenkrijgt of wanneer suppletie wordt aanbevolen.

Dat betekent niet dat supplementen voor iedereen noodzakelijk zijn of dat een hogere inname automatisch meer gezondheidsvoordeel oplevert.

Ook kunnen sommige supplementen bij verkeerd gebruik gezondheidsrisico’s opleveren of wisselwerkingen hebben met geneesmiddelen.

Consumenten doen er daarom verstandig aan om gezondheidsbeloften van influencers niet zonder meer over te nemen.

Vooral claims die snelle resultaten, spectaculaire prestatieverbeteringen of bescherming tegen ziekten beloven, verdienen kritische aandacht.

Een groot aantal volgers zegt niets over de wetenschappelijke betrouwbaarheid van een gezondheidsclaim.

NVWA blijft toezicht houden

Met de openbaarmaking van de inspectieresultaten wil de NVWA influencers en consumenten wijzen op de regels voor het aanprijzen van voedingssupplementen.

De toezichthouder heeft hiervoor checklists beschikbaar gesteld waarmee aanbieders kunnen nagaan welke claims zijn toegestaan.

Consumenten die vermoeden dat een supplement met misleidende of verboden claims wordt aangeprezen, kunnen daarvan melding maken bij de NVWA.

De uitkomsten van het onderzoek laten zien dat de gecontroleerde influencers de regels regelmatig overtreden. Ze geven echter geen volledig beeld van de gehele influencermarkt.

Bovendien blijft het onderscheid tussen toegestane en verboden gezondheidsclaims belangrijk. Een stof kan wetenschappelijk aantoonbare effecten hebben, terwijl de manier waarop een influencer die effecten presenteert toch in strijd is met de wet.

De belangrijkste conclusie is dan ook niet dat voedingssupplementen per definitie ondeugdelijk zijn, maar dat gezondheidsbeloften op sociale media regelmatig verder gaan dan de wet toestaat.

Meer informatie