De redactie
Nederlanders eten nog altijd te veel zout, maar een smaakvolle oplossing ligt dichterbij dan veel mensen denken. Door vaker zelf te koken en royaal gebruik te maken van kruiden en specerijen, is het mogelijk om de zoutinname flink te verlagen zonder aan smaak in te leveren.
Dat Nederlanders structureel te veel zout binnenkrijgen, staat al jaren op de gezondheidsagenda. Tijdens de Zoutmaxdag van 17 augustus 2025 berekende Foodwatch op basis van cijfers van het RIVM dat mannen tussen de 18 en 50 jaar gemiddeld ongeveer 8 gram zout per dag consumeren. Daarmee zitten zij ruim boven de maximaal 5 gram die de Wereldgezondheidsorganisatie aanbeveelt. De Gezondheidsraad hanteert een grens van 6 gram per dag, maar ongeveer 90 procent van de mannen en 60 procent van de vrouwen overschrijdt ook die norm.
Een te hoge zoutinname vergroot de kans op hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten. Inmiddels leven ongeveer 1,7 miljoen Nederlanders met een chronische hart- of vaatziekte. Juist daarom groeit de belangstelling voor kruiden en specerijen als gezond alternatief om gerechten op smaak te brengen.
Het meeste zout zit al in de producten
Veel mensen denken dat zij vooral te veel zout gebruiken doordat zij tijdens het koken of aan tafel royaal strooien. In werkelijkheid komt ongeveer 85 procent van de dagelijkse zoutinname uit bewerkte voedingsmiddelen zoals brood, vleeswaren, kaas en andere zuivelproducten. Slechts zo’n 15 procent voegen consumenten zelf toe.
Hoewel de gemiddelde zoutconsumptie de afgelopen jaren licht is gedaald, verloopt die afname langzaam. Wie minder zout wil eten, behaalt daarom de meeste winst door vaker zelf te koken met verse ingrediënten. Daarbij spelen kruiden en specerijen een belangrijke rol.
Kruiden zorgen voor smaak zonder extra zout
Zout versterkt de smaak van gerechten, maar kruiden en specerijen kunnen dat effect grotendeels overnemen. Aromatische smaakmakers zoals knoflook, ui, gember en laurier geven gerechten meer diepgang. Zure ingrediënten, zoals citroen of een scheut azijn, maken smaken frisser en levendiger, waardoor minder zout nodig is.
Ook peper en chilipeper zorgen voor extra smaakbeleving, terwijl specerijen zoals komijn, paprikapoeder, kurkuma en kaneel warmte, kleur en karakter toevoegen. Complete kruidenmengsels, zoals ras el hanout of Italiaanse kruidenmixen, creëren bovendien een rijk smaakprofiel waardoor zout vaak nauwelijks wordt gemist.
Een goed gevulde kruidenkast loont
Wie regelmatig zelf kookt, heeft volgens voedingsdeskundigen voldoende aan een basisvoorraad met veelgebruikte kruiden en specerijen. Basilicum, oregano, tijm, rozemarijn, peterselie, paprikapoeder, komijn, kerrie, knoflookpoeder, gemberpoeder, kaneel en zwarte peper vormen de basis van talloze wereldkeukens.
Bij kant-en-klare kruidenmixen blijft het verstandig om het etiket te controleren. Sommige bevatten nog altijd aanzienlijke hoeveelheden zout of suiker, terwijl andere volledig uit kruiden en specerijen bestaan.
Bewaar kruiden op de juiste manier
Kruiden en specerijen bederven niet snel, maar verliezen na verloop van tijd wel hun aroma. De vluchtige oliën die verantwoordelijk zijn voor de smaak verdwijnen onder invloed van licht, warmte en zuurstof.
Bewaar kruiden daarom goed afgesloten op een droge, donkere plaats en niet boven het fornuis. Hele specerijen behouden hun smaak aanzienlijk langer dan gemalen varianten, die na ongeveer een half jaar merkbaar aan kracht verliezen. Oude kruiden geven weinig smaak af, waardoor de verleiding groter wordt om alsnog extra zout toe te voegen.
Gezond koken begint thuis
De discussie over zout richt zich vaak op de voedingsindustrie en overheidsbeleid, maar ook consumenten kunnen zelf veel verschil maken. Door vaker vers te koken en bewust gebruik te maken van kruiden en specerijen, valt de zoutinname eenvoudig terug te brengen zonder dat gerechten aan smaak verliezen.
Volgens kruidenproducent Natural Spices groeit daarom de belangstelling voor natuurlijke kruidenmixen zonder toegevoegd zout of suiker. Het familiebedrijf uit Mijdrecht, dat zijn oorsprong vindt in 1935, ontwikkelt kruiden, specerijen, sauzen en smaakoplossingen voor zowel consumenten als professionals, met een sterke focus op natuurlijke ingrediënten en smaakbeleving.
Een goed gevuld kruidenrek blijkt daarmee niet alleen een smaakmaker in de keuken, maar ook een eenvoudige stap naar een gezonder voedingspatroon.