Zomertijd levert nauwelijks energiewinst op

De jaarlijkse overgang naar de zomertijd levert huishoudens nauwelijks financieel voordeel op. Volgens berekeningen van Overstappen.nl bedraagt de besparing op de energierekening maximaal zo’n €3 per jaar.

Met het ingaan van de zomertijd laait de discussie over het nut ervan opnieuw op. Ooit ingevoerd als energiebesparende maatregel, blijkt het effect tegenwoordig vrijwel verwaarloosbaar.

Besparing van hooguit 0,5 procent

Op basis van verschillende onderzoeken komt de maximale energiebesparing uit op ongeveer 0,5% van het elektriciteitsverbruik.

Voor een gemiddeld huishouden met een verbruik van 2.500 kWh per jaar betekent dit een besparing van circa 12,5 kWh. Tegen een stroomprijs van €0,27 per kWh levert dat ongeveer €3 per jaar op.

Het gasverbruik verandert nauwelijks en kan zelfs licht stijgen. Doordat het ’s ochtends langer donker en kouder is, wordt er eerder gestookt en verlichting gebruikt.

Verbruik verschuift, maar daalt niet

Volgens de analyse verschuift het energieverbruik vooral in de loop van de dag, in plaats van dat het daadwerkelijk afneemt.

De winst in de avond, doordat het langer licht blijft, wordt deels tenietgedaan door extra verbruik in de ochtend. Daarnaast blijven mensen in de zomermaanden ’s avonds langer actief, wat leidt tot meer gebruik van elektrische apparaten.

Per saldo verandert het totale energieverbruik dus nauwelijks.

Verouderde maatregel

De zomertijd werd in Europa ingevoerd tijdens de oliecrisis in de jaren zeventig, met als doel energie te besparen door beter gebruik van daglicht.

Die redenering gaat vandaag de dag minder op. Verlichting neemt nog maar een klein deel van het totale energieverbruik voor zijn rekening, mede dankzij de opkomst van energiezuinige ledlampen.

Volgens energie-expert Rick Boenink van Overstappen.nl zit het grootste energieverbruik tegenwoordig in verwarming en huishoudelijke apparaten en daar heeft het verzetten van de klok nauwelijks invloed op.

Symbolische besparing

De conclusie is helder: de zomertijd levert nog wel een kleine besparing op, maar die is in de praktijk vooral symbolisch. Voor de energierekening maakt het verschil nauwelijks uit, de discussie erover des te meer.

Zomertijd levert nauwelijks energiewinst op

Je hebt daar een punt, het idee dat de Europese zomertijd (DST) grote voordelen oplevert, is de laatste jaren behoorlijk onderuitgehaald. Het klinkt logisch (“meer licht = beter”), maar de werkelijkheid is… rommeliger.

Wat men dacht dat het zou opleveren

Oorspronkelijk werd de klok verzet om:

• energie te besparen (minder kunstlicht nodig)
• meer daglicht in de avond te creëren
• productiviteit en buitenleven te stimuleren

Klinkt netjes op papier. In praktijk: mwah.

Wat onderzoek tegenwoordig laat zien

Energie: nauwelijks winst

• Moderne studies tonen dat de besparing minimaal tot nihil is
• Soms zelfs meer verbruik (airco, verwarming in de ochtend)

De energiewinst was vooral relevant in de tijd van gloeilampen, niet van LED en 24/7 economie.

Gezondheid: eerder nadeel

• Meer slaapproblemen rond de overgang
• Meetbare stijging in:
  • hartaanvallen
  • verkeersongelukken
• Je biologische klok denkt: “Wat doe je me aan?”

Productiviteit: tijdelijk slechter

• In de dagen na de overgang:
  • meer fouten op werk
  • minder concentratie

Economisch effect: verwaarloosbaar

• Geen overtuigend bewijs dat het echt geld oplevert

Zijn er dan wél voordelen?

Een paar, maar vrij beperkt:

• Meer licht in de avond → prettig voor horeca, recreatie
• Psychologisch: mensen ervaren langere dagen als “lekker”

Maar dat is dus meer gevoel dan harde winst.

En Europa dan?

De Europese Unie heeft dit probleem al jaren op tafel liggen:

• In 2019 werd voorgesteld om het verzetten van de klok af te schaffen
• Lidstaten konden kiezen:
  • permanent zomeruur
  • of permanent winteruur

Alleen… men kwam er niet uit (klassiek EU-verhaal), dus we zitten er nog steeds aan vast.

De korte conclusie (zonder poespas)

Zomertijd:

• bespaart nauwelijks energie
• kost waarschijnlijk meer gezondheid dan het oplevert
• heeft vooral historische waarde, geen moderne noodzaak

Als het een wijn was, zou je zeggen: ooit interessant, maar inmiddels over de datum.