De redactie
Nederlandse huishoudens betalen fors meer voor hun gas dan hun buren in Duitsland en België. Bij een gemiddeld jaarverbruik van 1.020 kuub gas komt de rekening uit op €1.801 per jaar. Dat is bijna €750 meer dan in Duitsland en €450 meer dan in België, blijkt uit een analyse van Energievergelijk.nl op basis van de Europese Household Energy Price Index (HEPI).
Nederland bijna koploper in Europa
Binnen Europa zijn de verschillen groot. Duitse huishoudens betalen gemiddeld €1.080 per jaar, Belgen €1.350 en Fransen €1.291. In Oost-Europese landen liggen de kosten vaak onder de €900, en in landen als Montenegro, Servië en Hongarije is de gasrekening zelfs maar een fractie van het Nederlandse niveau.
Alleen Zweden blijkt duurder dan Nederland, al gaat het daar om een zeer kleine, vrijwel afgesloten gasmarkt rond Stockholm. Voor een grote markt als Nederland betekent dit dat de gasprijzen feitelijk de hoogste van Europa zijn. Worden de prijzen gecorrigeerd voor koopkracht, dan staat Nederland op plek drie, na Portugal en Zweden.
Belasting als prijsopdrijver
De voornaamste oorzaak is de hoge belastingdruk. Van de Nederlandse gasprijs van €1,274 per m³ bestaat bijna tweederde uit belastingen en btw – zo’n €0,80 per kuub. In andere landen ligt dit aandeel aanzienlijk lager.
“Vooral Nederlanders met een hoger verbruik of een slecht geïsoleerde woning worden hard geraakt,” zegt energie-expert Koen Kuijper. Bij een gemiddeld profiel betaalt een huishouden al ruim €639 aan belastingen. Voor grotere huizen kan dit bedrag oplopen tot boven de €2.600.
Ongelijke lasten
De scheve verdeling raakt vooral huishoudens met een lager inkomen. Huurders en mensen in oudere woningen hebben vaak weinig mogelijkheden om te verduurzamen en blijven daardoor afhankelijk van gas – en dus van de hoge belastingdruk. Huishoudens die volledig elektrisch wonen, bijvoorbeeld met een warmtepomp, zijn veel goedkoper uit: bij een verbruik van 5.000 kWh stroom betalen zij slechts €209 belasting per jaar.
Daarnaast blijken de regionale verschillen groot. Uit onderzoek van adviesbureau Berenschot kwam naar voren dat huishoudens in het noorden en in Limburg gemiddeld aanzienlijk meer kwijt zijn aan energie dan in de Randstad.
Politiek thema in verkiezingstijd
Met de Tweede Kamerverkiezingen eind oktober in zicht, groeit de kans dat de energiebelasting op gas een heet politiek hangijzer wordt. Waar eerdere kabinetten belastingverhogingen gebruikten om verduurzaming te stimuleren, leidt de maatregel nu vooral tot groeiende onvrede.
De centrale vraag voor politiek en beleid: hoe houd je verduurzaming betaalbaar, zonder dat huishoudens in slecht geïsoleerde huizen de rekening onevenredig zwaar betalen?
Gust Charrin