De redactie
Nieuw Nederlands-Duits onderzoek naar koning Redbad werpt een verrassend nieuw licht op de vroege geschiedenis van Frisia én op de oorsprong van het mythische Walhalla. Onderzoekers hebben aanwijzingen gevonden dat een achtste-eeuws lied al een beschrijving bevat van Walhalla, ruim honderd jaar eerder dan de oudst bekende vermelding uit de negende eeuw.
De ontdekking maakt deel uit van het internationale REDBAD-project, dat de geschiedenis van de Friese koning vanuit een nieuw, Germaans perspectief onderzoekt.
Droom over Woden
Onderzoeker Han Nijdam van de Fryske Akademy ontdekte tijdens zijn onderzoek een lied dat verborgen zat in een eeuwenoude tekst over Redbad. Volgens de onderzoekers spreekt de Friese koning daarin zelf.
Het lied beschrijft hoe de oude en zieke Redbad twijfelt of hij zich moet laten dopen, terwijl het christendom steeds verder oprukt in Frisia. In een droom verschijnt de god Woden aan hem. Die spoort de koning aan trouw te blijven aan het oude geloof en belooft hem als beloning een schitterend hiernamaals: Walhalla.
Als deze interpretatie klopt, is dit de vroegst bekende verwijzing naar Walhalla en verschuift de oorsprong van dit beroemde begrip ongeveer een eeuw verder terug in de tijd dan tot nu toe werd aangenomen.
Nieuw licht op de dooplegende
De ontdekking biedt volgens de onderzoekers ook een nieuwe verklaring voor de bekende legende waarin Redbad vlak voor zijn doop zijn voet uit het doopvont terugtrekt.
Die gebeurtenis staat beschreven in de Vita Wulframni, de levensbeschrijving van de heilige Wulfram. Volgens de onderzoekers is de volgorde van de gebeurtenissen in die christelijke tekst waarschijnlijk omgedraaid.
Wanneer eerst de droom over Woden plaatsvindt en daarna pas de mislukte doop, ontstaat een logischer verhaal. Redbad weet dan al welk hiernamaals hem wacht als hij trouw blijft aan zijn eigen geloof en besluit daarom af te zien van de doop.
Scandinavische bronnen ondersteunen theorie
De onderzoekers vergeleken het gereconstrueerde verhaal met Oudnoorse gedichten waarin dromen, Odin en Walhalla eveneens een belangrijke rol spelen. Die vergelijking laat zien dat het Friese verhaal goed past binnen een bredere Noordse traditie van sterfbedvisioenen en koningsverhalen.
Friese koning machtiger dan gedacht
Het onderzoek schetst bovendien een nieuw beeld van Redbads koningschap. Waar historici hem lange tijd vooral bekeken vanuit christelijk-Frankische bronnen, is hij nu onderzocht vanuit een vergelijkend Germaans perspectief.
Daaruit komt een sacrale koning naar voren die religieuze rituelen en offers leidde. Ook blijkt dat het Friese rijk waarschijnlijk veel groter en invloedrijker was dan vaak werd aangenomen. Volgens de onderzoekers strekte het rijk zich op zijn hoogtepunt uit van de Belgische kust tot Denemarken en reikte het zuidwaarts tot het rivierengebied rond Utrecht. Regionale leiders erkenden Redbad daarbij als overkoning.
Tentoonstelling vanaf september
De nieuwe onderzoeksresultaten vormen een belangrijk onderdeel van de tentoonstelling ‘Redbad: de legendarische koning’, die van 5 september 2026 tot en met 7 februari 2027 te zien is in het Fries Museum. Daarna verhuist de tentoonstelling naar het Ostfriesisches Landesmuseum in Emden.
De wetenschappelijke onderbouwing verschijnt in februari 2027 in de bundel Sacral Kingship: A Song of Redbad and Woden, geschreven door Han Nijdam, Ewoud van Aalst, Petter Jensen, Arjan Sterken en Hilbert Vinkenoog.
Europees onderzoeksproject
Het REDBAD-project is een Nederlands-Duitse samenwerking van archeologen, historici, musea en onderwijsinstellingen en wordt mede mogelijk gemaakt door het Interreg VI-programma Deutschland-Nederland. Naast de tentoonstelling omvat het project een wetenschappelijke publicatie, een publieksboek, lesmateriaal en het historische rollenspel Mythwatch: The Age of Redbad.
Met de nieuwe bevindingen hopen de onderzoekers een beter beeld te geven van de vroegste geschiedenis van Frisia, een periode waarover slechts weinig geschreven bronnen zijn overgeleverd.