De redactie
Het Mauritshuis in Den Haag en het Museo Nacional Thyssen-Bornemisza in Madrid wisselen tijdelijk 25 schilderijen uit hun collecties uit. Van 15 oktober 2026 tot en met 17 januari 2027 tonen beide musea werken uit elkaars verzameling. Het thema liefde vormt de rode draad door de tentoonstelling, die schilderijen uit de vijftiende, zestiende en zeventiende eeuw samenbrengt.
De samenwerking tussen het Mauritshuis en het Spaanse museum krijgt vorm in een gelijktijdige uitwisseling van in totaal vijftig schilderijen. Terwijl 25 werken uit Den Haag in Madrid te zien zijn, presenteert het Mauritshuis 25 schilderijen uit de Spaanse collectie.
Volgens de musea is een dergelijke gelijktijdige uitwisseling op deze schaal bijzonder. De samenwerking benadrukt de historische banden tussen beide instellingen en biedt bezoekers de mogelijkheid schilderijen in een andere museale omgeving te bekijken.
Liefde in verschillende verschijningsvormen
De tentoonstelling onderzoekt hoe kunstenaars liefde door de eeuwen heen hebben verbeeld.
Religieuze voorstellingen tonen onder meer de band tussen Maria en Christus. Portretten verbeelden de verbondenheid tussen echtgenoten, terwijl Bijbelse en mythologische scènes aandacht besteden aan menselijke verlangens en onderlinge verhoudingen.
Ook de liefde voor de natuur en de schilderkunst zelf krijgt een plaats.
De geselecteerde werken laten zien hoe kunstenaars uit verschillende Europese regio’s elkaar beïnvloedden. Daarbij spelen zowel overeenkomsten in onderwerpen als verschillen in schildertechniek en stijl een rol.
Meisje met de parel ontmoet jongen met tulband
Een opvallend onderdeel vormt de combinatie van Jongen met een tulband van Michael Sweerts, geschilderd rond 1658-1661, en Johannes Vermeers Meisje met de parel uit circa 1665.
Het schilderij van Sweerts komt uit Madrid. Vermeers beroemde schilderij blijft op zijn gebruikelijke plaats in zaal 15 van het Mauritshuis.
Via een livestreamverbinding brengt het museum beide werken toch met elkaar in contact.
De twee portretten vertonen overeenkomsten in compositie, kleurgebruik en de jeugdige uitstraling van de afgebeelde personen. Door de digitale verbinding ontstaat een visuele vergelijking zonder dat het Mauritshuis zijn bekendste schilderij hoeft te verplaatsen.
Twee schilderijen voor het eerst naast elkaar
Een andere bijzondere combinatie betreft Portret van Ferry Carondelet met zijn secretarissen, dat Sebastiano del Piombo rond 1510-1512 schilderde.
Dit werk uit de Thyssen-Bornemisza-collectie krijgt tijdelijk een plaats tussen de vaste collectie van het Mauritshuis.
Het schilderij is namelijk ook afgebeeld op Apelles schildert Campaspe van Willem van Haecht, dat rond 1630 ontstond.
Van Haecht verwerkte het portret van Del Piombo in een voorstelling van een uitgebreide kunstverzameling.
Volgens het Mauritshuis worden het oorspronkelijke schilderij en de geschilderde weergave ervan nu voor het eerst naast elkaar getoond.
Historische band tussen beide musea
De relatie tussen het Mauritshuis en de familie Thyssen-Bornemisza gaat verder terug dan deze tentoonstelling.
De kunstverzameling in Madrid ontstond door aankopen van industrieel Heinrich Thyssen-Bornemisza en werd later uitgebreid door zijn zoon Hans Heinrich.
De Spaanse staat verwierf in 1993 het grootste deel van de collectie, die tegenwoordig te zien is in het Palacio de Villahermosa in Madrid.
Hans Heinrich Thyssen-Bornemisza, die in 1921 in Scheveningen werd geboren, speelde ook een rol bij de uitbreiding van de collectie van het Mauritshuis.
Hij droeg in de jaren negentig bij aan de verwerving van een bloemstilleven van Jan Davidszoon de Heem en Boslandschap met boerenhoeven van Meindert Hobbema.
Twintig schrijvers over liefde en kunst
Bij de tentoonstelling verschijnt een publicatie waarvoor beide musea tien auteurs uitnodigden.
Tien Nederlandse schrijvers kozen een schilderij uit de collectie in Madrid. Tien Spaanse auteurs lieten zich inspireren door werken uit het Mauritshuis.
De twintig verhalen belichten verschillende aspecten van liefde en bieden een literaire interpretatie van de geselecteerde schilderijen.
Het Mercura Fonds ondersteunt de uitgave.
Praktische informatie
De tentoonstelling is van 15 oktober 2026 tot en met 17 januari 2027 te bezoeken in het Mauritshuis in Den Haag. Gelijktijdig presenteert het Museo Nacional Thyssen-Bornemisza in Madrid schilderijen uit de Haagse collectie.
Meer informatie: www.mauritshuis.nl en www.museothyssen.org.
Cornelis Heystek