De redactie
Passagiers van de KLM-vlucht naar Curaçao die op 17 september terugkeerde naar Schiphol vanwege een brandende powerbank, hebben van KLM te horen gekregen dat zij geen recht hebben op de gebruikelijke financiële compensatie. KLM beroept zich op buitengewone omstandigheden. Een reisverzekering kan volgens onderzoek van vergelijkingssite Overstappen.nl in sommige gevallen wel dekking bieden.
Vlucht KL735 was op 17 september onderweg van Amsterdam naar Curaçao toen boven de Atlantische Oceaan een powerbank aan boord oververhit raakte en in brand vloog. De bemanning kreeg het vuur onder controle, waarna de Boeing 777 terugkeerde naar Schiphol. Volgens beschikbare vluchtgegevens waren 322 mensen aan boord. Het toestel landde ongeveer 5,5 uur na vertrek weer in Amsterdam.
De passagiers werden vervolgens omgeboekt. Door het incident bereikten zij Curaçao uiteindelijk met aanzienlijke vertraging.
KLM heeft inmiddels compensatieclaims van passagiers afgewezen. De luchtvaartmaatschappij stelt dat de vlucht werd verstoord vanwege veiligheidsredenen en beschouwt het incident als een buitengewone omstandigheid.
€600 compensatie niet automatisch van tafel
Op vluchten vanuit de Europese Unie geldt EU-Verordening 261/2004. Bij een aankomstvertraging van drie uur of meer kunnen passagiers onder bepaalde voorwaarden aanspraak maken op financiële compensatie. Voor een langeafstandsvlucht als Amsterdam-Curaçao kan die vergoeding €600 per passagier bedragen.
Een luchtvaartmaatschappij hoeft die compensatie niet te betalen wanneer zij kan aantonen dat de vertraging het gevolg was van buitengewone omstandigheden die ondanks het treffen van alle redelijke maatregelen niet voorkomen hadden kunnen worden.
Daar zit bij deze vlucht een belangrijke juridische nuance. Dat KLM het incident als buitengewone omstandigheid kwalificeert, betekent niet automatisch dat daarmee juridisch definitief vaststaat dat geen recht op compensatie bestaat.
Passagiers hebben KLM inmiddels om een nadere onderbouwing gevraagd. Enkele reizigers stellen bovendien dat de betreffende powerbank tijdens de vlucht werd gebruikt, terwijl KLM het gebruik en opladen van powerbanks aan boord verbiedt. KLM heeft niet bevestigd dat dit bij het incident daadwerkelijk het geval was.
Of de omstandigheden rond deze specifieke brand juridisch voldoen aan de uitzonderingsgrond van de Europese verordening, kan uiteindelijk door een rechter worden beoordeeld.
Reisverzekering hanteert andere regels
Los van de Europese passagiersrechten kan een reisverzekering dekking bieden. Daarbij gelden niet de criteria uit EU-Verordening 261/2004, maar de polisvoorwaarden van de betreffende verzekeraar.
Vergelijkingssite Overstappen.nl onderzocht naar eigen zeggen de voorwaarden van veertien reisverzekeringen. Bij acht daarvan zou een onverwachte vertraging zoals bij deze vlucht onder de dekking kunnen vallen.
Bij vijf onderzochte verzekeraars zou dat niet het geval zijn, omdat hun voorwaarden alleen een vergoeding bieden wanneer de vertraging door specifiek genoemde gebeurtenissen wordt veroorzaakt, bijvoorbeeld natuurgeweld of een staking.
De genoemde aantallen zijn afkomstig uit de analyse van Overstappen.nl en vormen geen onafhankelijk onderzoek naar de gehele Nederlandse verzekeringsmarkt. Bovendien hangt een daadwerkelijke uitkering altijd af van de precieze polis, gekozen dekking en individuele omstandigheden van de verzekerde.
Voorwaarden bepalen of brand is gedekt
Het verschil zit volgens Overstappen.nl vooral in de manier waarop verzekeraars hun voorwaarden hebben geformuleerd.
Sommige verzekeringen bieden dekking bij een onverwachte vertraging zonder een beperkte lijst van mogelijke oorzaken te noemen. Een vertraging als gevolg van een brandende powerbank kan daardoor onder zo’n bepaling vallen.
Andere verzekeraars werken met een limitatieve opsomming van gebeurtenissen waarbij een vergoeding wordt verstrekt. Wanneer brand aan boord of een vergelijkbare gebeurtenis daarin ontbreekt, kan een claim worden afgewezen.
Reizigers doen er daarom verstandig aan niet alleen te kijken naar een eventuele afwijzing van KLM, maar afzonderlijk te controleren welke vertragingsdekking hun reisverzekering biedt.
Zorgplicht blijft bestaan
Een beroep op buitengewone omstandigheden ontslaat een luchtvaartmaatschappij niet van haar zorgplicht tegenover gestrande of vertraagde passagiers.
EU-Verordening 261/2004 verplicht maatschappijen bij langdurige vertraging onder meer tot het verstrekken van maaltijden en verfrissingen in redelijke verhouding tot de wachttijd. Wanneer een overnachting noodzakelijk wordt, moet de luchtvaartmaatschappij ook hotelaccommodatie en vervoer tussen luchthaven en accommodatie aanbieden.
De vaak genoemde grens van twee uur geldt daarbij niet voor iedere vlucht. De termijn is afhankelijk van de vliegafstand. Voor langeafstandsvluchten buiten de EU zoals Amsterdam-Curaçao ontstaat het recht op maaltijden en verfrissingen volgens de verordening bij een verwachte vertraging van vier uur of meer.
Dat recht op verzorging staat los van de forfaitaire financiële compensatie van maximaal €600. Ook wanneer uiteindelijk wordt vastgesteld dat een luchtvaartmaatschappij vanwege buitengewone omstandigheden geen compensatie hoeft te betalen, kan de zorgplicht dus gewoon blijven bestaan.
Uitkomst compensatiekwestie nog niet definitief
Het incident met KL735 laat daarmee zien dat drie verschillende zaken gemakkelijk door elkaar kunnen lopen: de Europese compensatieregeling, de zorgplicht van de luchtvaartmaatschappij en een eventuele vergoeding vanuit een particuliere reisverzekering.
KLM stelt dat de brandende powerbank een buitengewone omstandigheid was en heeft op die grond compensatieclaims afgewezen. Of die kwalificatie in dit specifieke geval juridisch standhoudt, staat daarmee nog niet definitief vast.
Reizigers die op de vlucht zaten, kunnen daarnaast hun eigen reisverzekering raadplegen. Of deze iets vergoedt, hangt niet af van het standpunt van KLM, maar van de voorwaarden van de afgesloten polis.