De redactie
Vogelpark Avifauna speelt een opvallende rol in een grootschalig onderzoek naar de afname van de grutto, de nationale vogel van Nederland. Het vogelpark heeft onlangs 160 grutto-eieren uit Friesland ontvangen en broedt deze achter de schermen uit in een speciaal ingericht broedcentrum.
De eieren maken deel uit van een vijfjarig onderzoeksproject van BirdEyes naar de overlevingskansen van gruttokuikens. Vrijwilligers van de Bond Friese VogelWachten verzamelden de eieren uit nesten waarvan de kans op succes in het wild klein werd geacht.
Eerste levensweken cruciaal
Het project draait om één belangrijke vraag: waarom overleven zo weinig gruttokuikens hun eerste levensweken? Uit eerder veldonderzoek in Súdwest-Fryslân blijkt dat vooral voedseltekort en natuurlijke vijanden een grote rol spelen.
En juist die eerste veertig dagen zijn cruciaal. Jonge grutto’s zijn volledig afhankelijk van voldoende insecten en veilige leefomstandigheden. In het wild blijkt dat steeds lastiger.
Opvoeden achter de schermen
In Avifauna komen dagelijks kuikens uit het ei. Inmiddels zijn meer dan vijftig jonge grutto’s succesvol begeleid tijdens hun eerste levensdagen. Verzorgers houden hun ontwikkeling nauwlettend in de gaten en wegen de dieren regelmatig.
Daarna verhuizen de kuikens naar speciale volières binnen het park, waar ze in een natuurlijke omgeving zelfstandig voedsel leren zoeken. Geen luxe vogelcrèche dus, maar een gecontroleerde oefenweide voor het echte werk.
Terug naar Friesland
Op verschillende leeftijden keren de jonge grutto’s terug naar Friesland voor de volgende onderzoeksfase. Daar verblijven ze overdag in beschermde, omheinde weilanden. Onderzoekers van de Rijksuniversiteit Groningen en verzorgers van Avifauna volgen hun groei en gedrag nauwkeurig.
Omdat de kuikens veilig zijn afgeschermd van roofdieren, kunnen onderzoekers precies vaststellen welke rol voedselkwaliteit speelt in hun ontwikkeling. Via ontlastingsonderzoek analyseren ze bovendien welke insecten daadwerkelijk worden gegeten.
Na afloop krijgen alle vogels een zender voordat ze worden vrijgelaten. Ook wilde gruttokuikens worden in het onderzoek gevolgd met drones en trackingapparatuur.
Brede samenwerking voor nationale vogel
Het onderzoek is een samenwerking tussen BirdEyes, de Rijksuniversiteit Groningen, de Universiteit van Amsterdam, Altenburg & Wymenga en de Bond Friese VogelWachten. Het project wordt gefinancierd door het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur.
Ook Diergaarde Blijdorp en AquaZoo Leeuwarden ondersteunen de verzorging van de kuikens.
Strijd tegen stille achteruitgang
De grutto staat al jaren onder druk in Nederland. Minder geschikt leefgebied, intensieve landbouw en afnemende insectenpopulaties maken het de vogel steeds moeilijker. Het onderzoek moet helpen om beter te begrijpen waar het precies misgaat en vooral hoe dat kan worden gekeerd.
Want uiteindelijk draait het niet alleen om 160 eieren in een broedmachine. Het gaat om de vraag of het karakteristieke geluid van de grutto ook in de toekomst nog boven Nederlandse weilanden klinkt.