Hans Adema
Motto: Als de meid de kaas snijdt mijdt de meid de mijt.
Dit mooie zinnetje leerde ik als kind omdat het zo fraai de juiste spelling van de op elkaar lijkende woorden weergeeft. Wij mogen ons gelukkig prijzen dat er zo veel diversiteit in kaas bestaat, zeker in ambachtelijke kaas in tegenstelling tot de spreekwoordelijke fabriekseenheidsworst (kaas) en zogenaamde oude kaas zoals ‘Old Amsterdam’. Dat is weliswaar echte kaas, maar zeker niet oud, maar kunstmatig verouderd en lang houdbaar. De rijpingstijd is 8 maanden, maar echte oude Goudse kaas is 1 tot 2 jaar gerijpt. Overigens vind ik Old Amsterdam heel lekker, maar geef de kaas dan een alle lading dekkende naam.
Veel ambachtelijke kazen en vooral boerenkaas hebben een beschermde status en terecht. Het is tekenend voor de smaak van de gemiddelde Amerikaan dat die maar weinig ambachtelijke Nederlandse kaas kent. Mijn zusje in Amerika vertelde me dat ze bij haar in Colorado geen Nederlandse kaas kon krijgen. Als haar zonen naar haar komen dan moeten ze in Michigan wel verkrijgbare Nederlandse kaas voor haar meebrengen. Daar is wel een goede winkel die veel Nederlandse producten verkopen, zelfs boerenkaas. Eerst werkte die winkel veel met Albert Heijn, zodat mijn zusje ook vaak Allerhande kreeg. De laatste kaas die haar zoon Lieke stuurde vanuit Michigan was Oude Beemster, 20 maanden gerijpt! Ze gaf me gelijk met mijn mening over Amerikaanse kaas, zie verder.
Ik ken maar weinig Amerikaanse kazen. Mijn oudste broer bracht er ooit een paar mee toen hij bij mijn zus op bezoek was geweest. Ik kan me alleen nog maar Brick en Cheddar herinneren. Brick is kaas in de vorm van een baksteen. De oorspronkelijke kaasvorm was dan ook een baksteenvorm. Amerikaanse Cheddar is een knaloranje smakeloos kunstproduct dat ten onrechte de naam kaas draagt. Het oordeel van mijn broer en mij over die Amerikaanse kazen was vernietigend: ‘niet te vreten’! Google eens op kaassoorten. De eindeloze rijen Franse, Duitse, Zwitserse en zelfs Nederlandse, Belgische en Engelse (ambachtelijke) kazen doen je versteld staan. Hopelijk kunnen we daar nog lang van genieten, maar er is alarmerend nieuws in de vorm van een podcast op NPO Radio1: ‘Hoe kaas de wereld redt’. In deze podcast wordt een recente uitvinding besproken van fabrieksmatig geproduceerde kaasstof caseïne. Op zich een interessante uitvinding, maar dat zal de wereld niet redden. Voor het maken van hun product dat ze hautain kaas noemen is geen melk meer nodig. En nu gaan ze overdrijven. Ze melden vol trots dat door hun uitvinding er geen boeren en koeien meer nodig zijn. De ruimte verslindende koeien en stikstof vervuilende boerenbedrijven verdwijnen uit het landschap en komt er zodoende veel ruimte beschikbaar voor nieuwe bedrijventerreinen. Als u denkt dat ik dit allemaal uit mijn duim zuig, luister naar https://www.nporadio1.nl/podcasts/hoe-kaas-de-wereld-redt.
Gisteren was het afschaffen koeienstallen nog in het NPO nieuws! Men hoop dat tegen 2050 alle kaas vervangen is door het kunstmatige caseïne product en dat voortaan in de winkels in Nederland en Amerika alleen nog deze ‘kaas’ ligt. Dat laatste snap ik, Amerika kent nu alleen maar kunstmatige ‘kaas’-producten. Maar groene weiden uitbannen doet pijn aan je beleving van het Nederlandse landschap. Bovendien zijn er regels voor wat kaas genoemd mag worden en daar voldoet het kunstproduct niet aan! Een van de bedenkers van de kunstmatige kaasstof is een voormalige Vegetarische slager. Ook zo een misleidende productnaam. In Nederland hebben een paar Leidse ondernemers ooit een kaas op de markt gebracht met een groot deel plantaardige oliën in het basisrecept. Het werd en is nog steeds een groot succes. Maar de overheid maakte één bezwaar, het product voldeed niet aan de wettelijk eisen om kaas genoemd te mogen worden. Dat werd dus ‘kees’. Ik moet eerlijk bekennen dat ik over de smaak geen oordeel kan geven en dat dus ook niet doe: ik heb nog nooit ‘kees’ gegeten en de thuisbezorgers bij mij hebben geen van allen kees in het assortiment.
Maar alleen nog een product verkopen met de kunstmatige caseïne leidt tot het verdwijnen van alle ambachtelijke kazen. Ik moet er niet aan denken: geen Boeren Leidse met de Sleutels meer. Kunt u zich die nachtmerrie voorstellen? Ik besprak dit met Cornelis van Gourmand en die zei: Vergeet het maar Hans. Boerenkaas maken is het privilege van de boerin. En niets zo erg als boze boerinnen die in opstand komen, Hoed je voor die furies dan! En veel kazen hebben naast caseïne nog veel meer nodig zoals witschimmels, blauwschimmels en roodbacteriën en die heb je een, twee, drie niet bij kunstkaas.
Ha, fijn om even mijn hart te luchten over de zogenoemde komende heilstaat in de voedingswereld. Ik schrok me de pleuris toen ik die podcast hoorde. Hoe kan je dit nu serieus nemen als oplossing voor het klimaatprobleem. Ik begin steeds meer een aversie tegen de huidige tijd te krijgen. (Overigens ook door de internationale conflicten, maar dat is nu off topic hier). Ik verlang weer naar bepaalde dingen van vroeger. De gezellige verjaardagvieringen bij mijn ouders thuis met kamers waar je de rook kon snijden. Je zou van de weeromstuit weer gaan roken, Dat waren momenten waar je van genoot, hoe ongezond dan ook. Dat wist je niet of wilde je niet weten. Zo goed als iedereen rookte in die tijd, zoals de vader van mijn buurvriendje Ernst. Een dermatoloog met bruine vingers van het roken! Het eerste wat ik dacht toen ik dat alarm over het eten van ambachtelijke producten was: mogen we nou nergens meer van genieten!? Niet roken, geen vlees- en vleeswaren, geen vis, geen eieren, geen bier of wijn en nu geen kaas meer! Wat is het volgende?