Miet Waes
Omdat wachtrijen en overvolle pleinen de charme wegneemt van wat ooit bijzonder was, verlaat de échte reiziger de platgetreden paden van bekende bestemmingen. Op zoek naar rustige, authentieke plekken ontdekten we de Meuse. We vervolgen nu onze ontdekkingstocht in het naburig departement de Vogezen eveneens behorende tot de regio Lotharingen.
Neufchâteau: Verborgen verhalen achter verweerde muren
We starten onze ontdekkingstocht in Neufchâteau, een stad met een lange, rijke geschiedenis, die teruggaat tot de middeleeuwen. Op het eerste zicht ademt de oude stad een tikje vergane glorie uit. Maar wie goed kijkt, ziet de rijkdom van weleer: Oude pleinen, details op de 17de en 18de eeuwse huizen, een indrukwekkende kerk, smalle straatjes, een imponerend stadhuis… Omdat vele historische pareltjes vaak verstopt zitten achter de verweerde gevels heb je een gids nodig die de deuren opent. Daarom brengen we eerst een bezoek aan het toeristisch kantoor waar je verschillende rondleidingen kunt boeken. Privé rondleidingen kunnen ook, maar zijn een pak duurder. Omdat er vandaag geen rondleidingen zijn gepland, neemt Christelle Velut, directrice van l’Ouest de Vosges ons mee op ontdekkingstocht.
Hoe invloedrijk de stad vroeger was, merken we aan het oude tribunaal, verstopt achter een bescheiden gevel. Het meubilair is geregistreerd als historisch erfgoed en dient nu vooral als decor voor historische filmen. De oude gevangenis is om veiligheidsredenen gesloten.
Een vleugel van het oude Augustijner klooster herbergt een Italiaans theater uit de 19de eeuw met prachtig beschilderd plafond. Het theater werd onlangs gerestaureerd en kan op elk moment terug in gebruik worden genomen. Geen zin of tijd voor een gidsbeurt? Het stadhuis Hotel van Houdraville is een architectonisch pareltje dat je gratis kunt bezoeken. De kelders zijn gerestaureerd evenals de renaissancetrappen, de oude deuren en de zolder van waaruit je een prachtig zicht hebt over de stad.
De kerk van Saint-Nicolas een opmerkelijk erfgoed
Christelle neemt ons vervolgens mee naar de kerk van Saint-Nicolas. Ze is gebouwd boven een Romaans kerkje uit de 12de eeuw, waaruit onlangs nog enkele waardevolle beelden werden gestolen. De bovenkerk wordt nu extra beveiligd omwille van haar waardevolle schatten: Oude altaarstukken uit de 17de eeuw, negen grote stenen beelden afkomstig uit het klooster Cordeliers en het geklasseerde orgel uit 1682.
Waar men gaat langs Vogezen wegen, komt men Jeanne d’Arc tegen
Weinig historische figuren balanceren zo scherp op de grens tussen geschiedenis en mythe als Jeanne d’Arc. Veel meer dan andere grote historische figuren blijft ze in Frankrijk – maar vooral in de Vogezen – verder leven in standbeelden, schilderijen, glasramen, filmen, gedichten, verhalen, veel verhalen…
Omdat onze kennis over Jeanne d’Arc vrij beperkt is, trekken we de volgende dag naar het idyllisch dorpje Domrémy waar Jeanne – die toen nog Jehanne heette – in de schaduw van de kerk werd geboren op 6 januari 1442. We worden er opgewacht door Pierre Suaire, een gedreven gids die zich verdiepte in haar leven.
Jeanne d’Arc: wat is mythe, wat is geschiedenis en vanwaar komt die adoratie?
De geschiedenis
“Het enig wat we zeker weten over Jeanne is wat opgetekend werd tijdens haar proces” legt Pierre uit. “We weten dat ze hier is geboren en in de schaduw van de kerk woonde waar ze ook werd gedoopt. Het is gissen of dit haar echte geboortehuis is, maar het is in elk geval een huis uit die periode.
Zeker is dat Jeanne in de 15e eeuw leefde, tijdens de Honderdjarige Oorlog. Ze overtuigde de dauphin, de latere Karel VII van Frankrijk, om haar een rol te geven in het leger. Haar aanwezigheid gaf de Franse troepen een ongeziene morele impuls, met als keerpunt de bevrijding van Orléans.
Daardoor was ze een doorn in het oog van de verliezende Engelsen die haar wilden dumpen door als heks te verbranden. Ook al vonden ze geen steekhoudende elementen, het feit dat ze een lange broek droeg bij het paardrijden gaf de doorslag
De mythe
De legende, en daar begint de mythe, is dat Jeanne verklaarde dat ze stemmen hoorde van heiligen die haar opdroegen Frankrijk te redden. Waren dat religieuze visioenen, politieke instrumentalisering of latere romantisering? Ook haar rol op het slagveld wordt soms heroïscher voorgesteld dan ze feitelijk was: eerder een inspirerend symbool dan een militaire strateeg. Door de eeuwen heen werd haar verhaal steeds opnieuw herschreven—door kroniekschrijvers, door de kerk, door nationalisten.”
De adoratie
“De adoratie voor Jeanne d’Arc zit in haar verhaal: een tiener zonder macht die, gedreven door overtuiging, het onmogelijke durft te doen. Ze veranderde niet alleen een oorlog, maar ook hoe mensen kijken naar moed en invloed. Ze staat voor iets tijdloos: dat één persoon, met genoeg geloof en lef, impact kan hebben. Haar tragische einde maakt haar geen verliezer, maar een symbool. Geen perfecte held, maar iemand die bleef staan voor wat ze geloofde — en net daarom blijft ze raken, ook vandaag.”
Met deze informatie als achtergrond neemt Pierre ons mee naar het “Centre d’interprétation Visages de Jehanne” een modern museum tegenover het geboortehuis. Hier krijgen we een goed beeld van de middeleeuwse periode waarin ze leefde: haar kinderjaren, de oorlogen, haar proces, veroordeling en rehabilitatie.
La Basilique Saint Jeanne d’Arc
Voor Frankrijk werd Jeanne d’Arc een nationaal icoon, maar voor de katholieke kerk was ze een heilige en werd in 1920 officieel heilig verklaard. De adoratie voor Jeanne d’Arc was zo groot dat men op de plaats waar zij volgens de overlevering de stemmen van de drie engelen hoorden, in 1881 een indrukwekkende basiliek bouwde. We worden er rondgeleid door Roger Melcion, een al even gepassioneerde gids die beweerd een verre afstammeling te zijn van de broer van Jeanne. Hij wijst ons op de grote mozaïeken en monumentale schilderijen van Lionel Royer die belangrijke momenten uit haar leven uitbeelden. Met hem dalen we af naar de crypte, Notre-Dame des Armées, die al in 1891 werd geopend. De indrukwekkende ‘Escalier de la Paix’, die naar de hoofdkerk leidt, is versierd is met wapenschilden van steden die met Jeanne verbonden zijn.
Een oude lindeboom als stille getuige
In de ban van Jeanne d’Arc geraakt, trekken we vervolgens naar het kleine stadje Vaucouleurs, 20km ten noorden van Domrémy. Van hieruit kon Jeanne d’Arc, na verschillende pogingen en evenveel weigeringen, eindelijk door de Franse poort vertrekken om de Dauphin (de latere Koning Charles VII) te ontmoeten.
De Porte De France staat er nog steeds net als de oude lindeboom, die nu als een relikwie wordt beschermd en gekoesterd. De klim met de vele trappen naar deze historische site (maar door een ommetje te nemen, kan je er ook met de wagen geraken) is echt de moeite waard. Van hieruit heb je prachtige, panoramische gezichten over de streek. Op de plaats van de vroegere kasteelkapel met crypte staat nu een gotische reconstructie met kleurrijke glasramen over het leven van Jeanne d’Arc. De stad zelf ademt geschiedenis uit met vestingswerken en straatjes die nauwelijks veranderd lijken sinds de middeleeuwen.
Leuk weetje: Hier geen verkiezing van een Miss Vaucouleurs, maar wel van een miss Jeanne d’Arc, die de hoofdrol krijgt in het tweejaarlijks spektakel, dat het vertrek van Jeanne d’Arc door de Porte de France evoceert.
Jeanne d’Arc als inspiratiebron
In het Musée Jeanne d’Arc zie je hoe Jeanne d’Arc door de eeuwen heen kunstenaars, schrijvers, dichters, filmmakers tot zelfs reclame-ontwerpers inspireerde.
Opmerkelijk is ook hoe het beeld over haar in de loop van de jaren evolueerde. Springt ook eens binnen in het stadhuis waar in de hal wandtapijten hangen en in de trouwzaal een groot schilderij Le Départ de Jehanne d’Arc de Vaucouleurs.
Littekens van een gruwelijke oorlog in de idyllische bossen van Saint-Mihiel
De volgende dag trekken we naar Le Saillant de Saint-Mihiel , eenhistorische site, die herinnert aan de hevige gevechten tijdens de Eerste Wereldoorlog. De Saillant is een uitstulping in het front, die ontstond toen Duitse troepen in 1914 een deel van Frans grondgebied bezetten. Tijdens de Slag bij Saint-Mihiel in 1918, waarbij ook Amerikaanse troepen onder leiding van generaal John J. Pershing betrokken waren, werd dit gebied het toneel van hevige gevechten. In de bossen zijn de vestiges de tranchées nog zichtbaar: diepe insnijdingen in de aarde, kronkelende loopgraven die zich als stille getuigen door het landschap slingeren. Hier en daar duiken betonnen schuilplaatsen op, half overwoekerd door mos en wortels, alsof de natuur langzaam probeert te vergeten wat hier gebeurde. Geïnteresseerden kunnen deze site bezoeken met een gids.
Kunst tussen de bomen
In een regio, die vaak wordt geassocieerd met een oorlogsverleden vormt Vent des Forêts in het grote bosgebied Domaniale de Marcaullieu , l9 km buiten Saint Mihiel, een hedendaags tegengewicht. Verspreid over zes verschillende dorpen en bossen loopt een parcours met zeven circuits langs kunstwerken, die je al wandelend, fietsend of paardrijdend kunt verkennen. Wil je alles hebben gezien ? dan heb je meerdere dagen nodig en kan je op twee plaatsen overnachten in een cabane.
In het Maison Vent des Forêts hebben we afgesproken met Pascal Yonet de enthousiaste bezieler achter ‘Kunst tussen de bomen’. Het oude volkscafeetje van Lahaymeix is nu het kloppend hart van het project. Je kan er iets drinken, streekproducten kopen en naast een grote kaart alle informatie krijgen over dit kunstenaarsproject. Zijn vurige blik en kordate houding laat vermoeden dat dit een kunstkenner is die immuun is voor gladde marketing en hol managementjargon. Alleen rasechte kunstenaars, van waar ook ter wereld, kunnen hier terecht. Ze krijgen kost en inwoon, materiaal, werktuigen. Enkel wanneer het eindresultaat aan alle eisen voldoet, krijgt het kunstwerk een aangepast plaatsje in het bos. Zijn paradepaardje is het grote nieuwe gebouw ernaast, dat hij via sponsoring kon realiseren. Hier werken de kunstenaars aan hun vaak reuzegrote kunstwerken maar ook omwonenden en organisaties zijn er welkom voor kunst- en andere activiteiten
Nuttige informatie
Eten in Frankrijk, een (betaalbaar) feest
Het is algemeen geweten, in Frankrijk en zeker in de minder toeristische gebieden kan je lekker eten aan prijzen die een pak goedkoper zijn dan in België. Een reden te meer om je eens lekker culinair te laten verwennen. Hier alvast enkele aanraders.
L’Auberge Lorraine in Colombey les belles
Nieuwsgierig naar de routierrestaurants, waar je kunt kennismaken met de Franse eetcultuur, plannen we onze eerste stop stop in l’Auberge Lorraine. Les Routières zijn een keten van restaurants waar vroeger hoofdzakelijk vrachtwagenchauffeurs stopten om te eten en zich te douchen. Het restaurant zit nu vol met werklieden, postbedienden…die een snelle, goedkope lunch verkiezen boven een boterhammendoos. Geen poespas, maar een degelijke driegangenmenu van het niveau van Dagelijkse kost van Jeroen Meus. Alleen al de perfect bereide crème brûlée, van het niveau van de betere restaurants, is al bijna de €16,5 voor het menu waard.
Uiteraard is de inrichting heel basic, dus niet zo geschikt voor een avondje uit, maar wel voor een flinke hap over de middag en om kennis te maken met een typische Franse eetcultuur.
Restaurant du Bois de Chenu in Domrémuy-la-Puchelle
Ligt naast de Basilique Saint Jeanne d’Arc. Vroeger werd het restaurant gerund door zusters die ook een refuge uitbaatten. De refuge is er nog steeds. Het restaurant werd volledig vernieuwd en ik nu één van de beste restaurants uit de streek.
Maison Polmard in Saint Michiel
Een heel uitzonderlijk adresje is Maison Polmard waar nu de zesde generatie en pionier in het rijpen van vlees de scepter zwaait. Het is een naam die bij fijnproevers in heel Frankrijk en ver daarbuiten een belletje doet rinkelen. In het restaurant en hun winkel met delicatessen – in dezelfde ruimte als het restaurant – serveren en verkopen ze alleen vlees afkomstig van geselecteerde runderen uit hun zorgvuldig gekozen veestapel. Elk detail wordt gecontroleerd alsof het om haute couture gaat
Ook al ben ik geen grote fan van vlees, toch heb ik nergens zo’n lekkere bereidingen van rundvlees gegeten als in Maison Polmard. Het boterzacht rundvlees bij de hoofdschotel wordt aan tafel afgewerkt met een hete jus.
Hier wordt haute gastronomie geserveerd aan betaalbare prijzen.
Overnachten
l’Hôtel -Restaurant L’Evidence in Neufchâteau
Na een dag vol geschiedenis biedt Hôtel-Restaurant L’Evidence een rustige afsluiting. Geen overdaad, geen luxe die zich opdringt, maar comfort en gastvrijheid. De keuken is verfijnd maar toegankelijk, met gerechten die lokale producten centraal stellen en de smaken van de regio respecteren. Kortom kwaliteit zonder pretentie
La maison d’hôte l’Orchidée Sauvage in Han-sur-Meuse
Vijf sfeervolle kamers, warme houten accenten en grote ramen die uitkijken over de glooiende Maasvallei. Hier draait alles rond rust, natuur en onthaasten. Wie wil kan ‘s avonds aanschuiven aan de Table d’hôte voor een huisbereide maaltijd. Lucie en Gerrit zijn een ouder Nederlands koppel die hiermee hun droom hebben waargemaakt. Ze combineren een ontspannen B&B gevoel met een passie voor de streek, en geven graag tips voor fiets- en wandelroutes en zaken die te bezoeken zijn in de streek.
Meer informatie
Algemeen
www.coeurdelorraine-tourisme.fr
Wie meer informatie wil over fiets en wandelroutes
https://meuse.ffrandonnee.fr//html/3856/randofiches