Acht op tien Nederlanders ziet het verschil tussen echt en nep niet

Een appje van je partner met “kun je even snel geld overmaken?” Of een telefoontje van iemand die precies klinkt als je leidinggevende. Door AI is dit allang geen sciencefiction meer. En dat voelen Nederlanders ook: 78% zegt dat het door AI moeilijker wordt om echt en nep nog van elkaar te onderscheiden.

Dat blijkt uit onderzoek van IT- en businesstransformatiedienstverlener Conclusion onder 1.003 Nederlanders.

Het probleem raakt iedereen (maar ouderen het meest)

De twijfel over wat nog echt is speelt in alle leeftijdsgroepen. Opvallend: ook jongeren, die digitaal zijn opgegroeid, worstelen ermee.

• 16–29 jaar: 71% vindt echt vs nep lastiger
• 60–69 jaar: 85% heeft hier moeite mee

AI maakt dus niet alleen je foto’s “mooier”, maar ook je oplichters slimmer.

Jongeren vertrouwen bekenden sneller

Veel Nederlanders gaan ervan uit dat een bericht of belletje van een bekende automatisch betrouwbaar is. 55% twijfelt daar vaak niet aan.

Bij jongeren is dat vertrouwen nog hoger:

• 16–29 jaar: 60% vertrouwt berichten van bekenden sneller
• 60–69 jaar: 47%

Dat maakt vooral jongeren extra kwetsbaar voor fraude met deepfake-stemmen, nep-appjes en andere vormen van identiteitsmisbruik waarbij het lijkt alsof een vriend, ouder of collega contact opneemt.

Roel Gloudemans, Director IT Risk & Compliance bij Conclusion, zegt hierover:

“Jongeren zijn gewend om snel en veel digitaal te communiceren en vertrouwen daarom sneller berichten van bekenden. Het risico verschuift van ‘kun je het herkennen?’ naar ‘durf je te twijfelen?’”

Angst groot, actie klein

Het opvallendste in het onderzoek: mensen zijn wel bang, maar doen weinig. Slechts 13% heeft met familie of vrienden een codewoord afgesproken om AI-fraude te herkennen, zoals voice cloning of deepfake-video’s.

Tegelijkertijd is het oordeel hard: ruim 40% vindt dat mensen die in AI-trucs trappen “naïef” zijn. En dat oordeel is juist het sterkst bij jongeren:

• 16–29 jaar: 48% vindt slachtoffers naïef
• 60–69 jaar: 37%

Een beetje de digitale variant van: “Had je maar niet moeten vallen.”

“Voorzichtig zijn heeft toch geen zin”

Ook cynisme speelt mee. 29% zegt soms te denken dat voorzichtig zijn toch weinig uitmaakt, omdat hackers en AI altijd slimmer zijn. In de groep 30–39 jaar loopt dat zelfs op tot 37%.

Gloudemans waarschuwt:

“Zonder gezamenlijke actie van burgers, bedrijven en overheid groeit het risico elke dag. We moeten onze digitale weerbaarheid versterken voordat de schade écht groot wordt.”

Conclusie

Nederlanders voelen dat AI het speelveld verandert: nep wordt geloofwaardig, en vertrouwen wordt een risico. Maar de meeste mensen wachten nog tot het misgaat.

Misschien is dat het nieuwe normaal: we geloven niet meer alles wat we zien… maar doen wel alsof.