De redactie
Nederland geeft 113 ‘Benin Bronzen’ uit de Rijkscollectie terug aan Nigeria op verzoek van het land. Minister Eppo Bruins (OCW) heeft hiertoe besloten, waarmee een belangrijke stap wordt gezet in de teruggave van cultureel erfgoed. De bronzen objecten werden in 1897 door Britse soldaten geroofd uit het Koninkrijk Benin, in het huidige Nigeria. Na verkoop kwamen ze uiteindelijk in de Nederlandse Rijkscollectie terecht.
De ‘Benin Bronzen’ hebben grote historische en culturele waarde voor Nigeria, waar ze een belangrijke bron vormen voor de geschiedenis van het Koninkrijk Benin. De collectie omvat plakkaten, hangers en figuren, die momenteel deel uitmaken van de collectie van het Wereldmuseum. De teruggave is het resultaat van een intensieve samenwerking tussen experts en vertegenwoordigers uit beide landen.
Minister Bruins benadrukt het belang van deze teruggave: “Met deze stap dragen we bij aan het herstel van een historisch onrecht dat nog altijd wordt gevoeld. Erfgoed is essentieel voor het vertellen en beleven van de geschiedenis van een land en gemeenschap. De Benin Bronzen horen in Nigeria thuis.”
Op 19 februari ondertekenen minister Bruins en Olugbile Holloway, directeur-generaal van de Nigeriaanse Nationale Commissie voor Musea en Monumenten, de overdrachtsovereenkomst in het Wereldmuseum Leiden. Holloway onderstreept de betekenis van deze teruggave: “Dit is de grootste teruggave van oudheden van het Koninkrijk Benin die direct verband houdt met de Britse strafexpeditie van 1897. Wij danken Nederland voor de medewerking en hopen dat dit een voorbeeld zal zijn voor andere landen wereldwijd.”
De teruggave volgt op het advies van de Commissie Koloniale Collecties, onder voorzitterschap van Lilian Gonçalves-Ho Kang You. Na de overdracht zal de Nigeriaanse overheid beslissen over de tentoonstelling van de objecten. Het Wereldmuseum ziet de teruggave als een begin van verdere samenwerking tussen Nigeria en Nederland op museaal gebied.
Naast de Rijkscollectie geeft de gemeente Rotterdam op 19 februari eveneens zes objecten uit de collectie Benin Bronzen terug aan Nigeria. Deze objecten, waaronder een bel, drie reliëfplaten, een kokosnoothouder en een staf, werden eveneens in 1897 geroofd. Wethouder Said Kasmi (Rotterdam) benadrukt: “Kunst en erfgoed horen daar te zijn waar ze thuishoren. Met deze teruggave erkennen we het verleden en respecteren we de waarde die deze voorwerpen voor Nigeria hebben.”
De Commissie Koloniale Collecties adviseerde zowel de minister als de gemeente Rotterdam op basis van herkomstonderzoek door het Wereldmuseum en conform het beleid rond koloniale collecties. Dit advies kwam tot stand in nauwe samenwerking met de Nigeriaanse Nationale Commissie voor Musea en Monumenten. Het is de vijfde keer dat Nederland een teruggave doet op basis van dergelijke adviezen. Momenteel werkt de Commissie aan adviezen over verzoeken uit Sri Lanka, India en Indonesië.
Gust Charrin