Adriaan Van Aken zoekt in Holden Caulfield vangen naar de sporen van een verloren jeugd

In Holden Caulfield vangen, de nieuwe voorstelling van Adriaan Van Aken en theatergezelschap Het nieuwstedelijk, vloeien fictie, persoonlijke herinneringen en getuigenissen samen. Het vertrekpunt is The Catcher in the Rye van de Amerikaanse schrijver J.D. Salinger, maar de zoektocht voert ook naar twee jongens uit Van Akens eigen schooltijd. De ene overleed tijdens de les lichamelijke opvoeding, de andere kerfde met een cutter patronen in zijn handen.

Tussen rebellie en verdriet

In The Catcher in the Rye zoekt de tiener Holden Caulfield zijn plaats in een wereld waarin hij zich niet thuis voelt. Hij ergert zich aan de hypocrisie van volwassenen en worstelt met eenzaamheid en verdriet. Toen Adriaan Van Aken de roman als jonge lezer ontdekte, sprak vooral Holdens rebelse houding hem aan. Jaren later, als vader van drie tieners, las hij het verhaal met andere ogen. Achter de opstandigheid zag hij steeds meer de kwetsbare jongen die erachter schuilgaat. Die verschuivende blik vormt het vertrekpunt van de voorstelling. Terwijl Van Aken probeert Holden te doorgronden, blikt hij ook terug op zijn eigen jeugd. Want met de jaren verandert niet alleen hoe we naar verhalen kijken, maar ook hoe we ons eigen verleden begrijpen. Wat we als tiener niet begrepen of nauwelijks opmerkten, kan ons als volwassene alsnog raken.

Op zoek naar Holden in New York

Voor zijn voorstelling trok Van Aken naar New York, de stad waarin Holden Caulfield door de roman dwaalt. Hij volgde diens spoor, maakte geluidsopnames en verzamelde notities. Maar de zoektocht naar Holden werd tegelijk een reis naar zijn eigen verleden. De plekken uit de roman riepen herinneringen op aan zijn eigen tienerjaren.

*Iconische muts van Holden Gaulfield*. Foto: Het Nieuwstedelijk.

In Holden Caulfield vangen probeert Van Aken vat te krijgen op een jongen die zich niet zomaar laat doorgronden. Wat schuilt er achter Holdens opstandigheid? En hoeveel kunnen we werkelijk begrijpen van iemand die zijn verdriet niet of nauwelijks toont? De roman, de reis naar New York en Van Akens persoonlijke herinneringen vloeien samen in een zoektocht naar wat jongeren bezighoudt, wat volwassenen pas later begrijpen en wat zelfs na jaren ongrijpbaar blijft.

De jongen met de groene jas

Een jongen uit Van Akens schooltijd blijft hem bij: zijn groene jas en zijn plotse overlijden tijdens de les lichamelijke opvoeding. Jaren later probeert Van Aken te reconstrueren wat er gebeurde. Hij belt voormalige klasgenoten, familieleden, leerkrachten…Hun getuigenissen, te horen in geluidsfragmenten en te lezen in tekstprojecties, brengen flarden van het verleden samen.

De jongen die zichzelf verwondde

Nog persoonlijker wordt de zoektocht wanneer Van Aken contact opneemt met Michael Martens, de jongen die tijdens de wiskundeles naast hem zat en volgens zijn herinnering met een cutter een raster in zijn handen kerfde. Van Aken laat hun telefoongesprek integraal horen. Michael herinnert zich het zelfverwonden niet, maar sluit niet uit dat het gebeurd is. Wat hij wél weet, is dat hij zich op school nooit thuis voelde. De prikkels werden hem te veel. Vandaag begrijpt hij waarom: hij is autistisch. Net als Holden Caulfield zwierf hij van school naar school. Uiteindelijk werd hij weggestuurd, zonder dat zijn ouders het wisten. Terwijl zij dachten dat hij naar school ging, dwaalde hij door de stad of het park. Bij koud weer glipte hij met een groep schoolkinderen een zwembad binnen waar het warm was. Pas tijdens een oudercontact kwam de waarheid aan het licht. Uiteindelijk vond Michael zijn weg via de computer. Hij ging in de IT-sector werken, trouwde, kreeg kinderen en vond een leven waarin hij zich goed voelt. Ook Michaels getuigenis toont aan hoeveel er achter het gedrag van een tiener verborgen kan blijven.

Een intieme zoektocht op scène

Op scène wordt Adriaan Van Aken bijgestaan door muzikanten Joris Caluwaerts en Bert Hornikx en door zijn zoon Staf, die Holden vertolkt en zijn vader assisteert met onder meer tekstprojecties, tekeningen en het plaatsen van attributen. Geluidsfragmenten, geschreven teksten, tekeningen en kleine voorwerpen maken herinneringen tastbaar. De verschillende elementen vormen samen een gelaagde voorstelling waarin literatuur en autobiografie elkaar voortdurend aanvullen en bevragen. Holden Caulfield vangen is zo meer dan een bewerking van een bekende roman. Het is een poging om dichter te komen bij jongens die ooit naast ons in de klas zaten, bij de pijn die we misschien niet opmerkten en bij herinneringen die ons pas veel later beginnen te achtervolgen.

Een rasverteller op het podium

*Adriaan Van Aken in New York.* Foto: Het Nieuwstedelijk

Adriaan Van Aken is een rasverteller die zich zichtbaar thuis voelt op het podium en vooral met zijn persoonlijke herinneringen weet te boeien. Toch verliest de voorstelling soms aan helderheid. De passages over New York zijn soms verwarrend en wanneer de muziek de overhand neemt, gaan de woorden weleens verloren. Ook zoon Staf blijft voornamelijk in een ondersteunende rol. Wie een klassiek toneelstuk met een duidelijke verhaallijn verwacht, is hier niet aan het juiste adres. Maar wie zich graag laat meevoeren door de verhalen van een bevlogen verteller en openstaat voor een eigenzinnige mix van muziek, literatuur en autobiografie, vindt in Holden Caulfield vangen een persoonlijke en bij momenten intrigerende zoektocht naar wat van onze jeugd blijft hangen.

Www.nieuwstedelijk.be