Jempi Welkenhuyzen
Na een jarenlang traject krijgt de schouwburg van Kortrijk een nieuw leven. Wat in 2017 begon met de eerste schetsen voor een verbouwing, mondt uit in een grondige vernieuwing waarbij historisch erfgoed en hedendaagse architectuur elkaar versterken. De vernieuwde schouwburg wil meer zijn dan een plek om voorstellingen bij te wonen: het wordt een open huis voor cultuur, ontmoeting, horeca en verrassende ervaringen in het hart van de stad.
Klik hier voor de fotoreportage van Tony Decruyenaere.
De ambitie was duidelijk: het bestaande gebouw optimaliseren, zonder zijn karakter te verliezen. De architecten van Wit gingen op zoek naar een evenwicht tussen respect voor het verleden en de noden van een hedendaags cultuurhuis. Het resultaat is een dialoog tussen oud en nieuw, waarin kleuren, materialen, licht en afgeronde vormen bijdragen aan een samenhangend geheel.
Een historisch gebouw met nieuwe verhalen
De schouwburg, met zijn Neo-Vlaamse-renaissancegevel, draagt de sporen van zijn geschiedenis. Tijdens de werkzaamheden kwamen ook restanten en littekens uit het verleden aan het licht, waaronder sporen van een oud klooster. Die historische elementen werden niet zomaar weggewerkt, maar kregen een plaats in het vernieuwde interieur. Ze geven het gebouw extra cachet en maken de geschiedenis tastbaar.
Ook de gevel kreeg een renovatie- en herstelbeurt. Binnen werd gekozen voor het conserveren van de gietvloer in de inkomhal en het hergebruik van materialen waar dat mogelijk was. De bestaande groene en rode kleuraccenten bleven behouden. Zo schrijft de schouwburg een vervolgverhaal in de 21ste eeuw, zonder de eerdere hoofdstukken uit te wissen.
De nieuwe inkom en trapgalerij zorgen voor een speciale aankomstbeleving. De lichtinval speelt daarbij een belangrijke rol en verbindt de verschillende ruimtes. De nieuwbouw sluit drempelloos aan op het historische gebouw, met bijzondere aandacht voor integrale toegankelijkheid. Ook ergonomie, comfort en duurzaamheid kregen een prominente plaats in het ontwerp. Het feit dat Alexander Ververken, directeur van de schouwburg, zelf rolstoelgebruiker is, speelt daar zeker een rol in.
Een schouwburg die zich aanpast aan het publiek
Flexibiliteit vormt een van de belangrijkste uitgangspunten van de vernieuwing. De voormalige ‘blackbox’ werd opgewaardeerd tot een veelzijdige ruimte die zich aan uiteenlopende activiteiten kan aanpassen. Met een uitschuifbare tribune, een mobiele eerste rij en een doordachte benutting van elke vierkante meter kan de zaal verschillende opstellingen aannemen.
Afhankelijk van de configuratie is er plaats voor ongeveer 400 zittende bezoekers of tot 700 mensen staand. Dat maakt de ruimte geschikt voor voorstellingen, concerten, recepties en andere evenementen. Ook surroundgeluid, een modern audiosysteem en LED-licht dragen bij aan de vernieuwde beleving.
Achter de schermen werd eveneens aan efficiëntie gewerkt. Via de Hazelaarstraat is er een laad- en losplatform, zodat decors, flightcases en ander materiaal vlot kunnen worden aangevoerd. Een lange overslagzone maakt het mogelijk om materiaal in één beweging naar de zaal of naar de ruimtes op de hogere verdiepingen te brengen. De logistiek wordt zo beter afgestemd op de noden van producties en artiesten.
De schouwburg beschikt bovendien over verschillende artiestenloges aan de ‘côté-courzijde’: drie kleinere loges met sanitair en één grotere loge. Ook lockers maken deel uit van de vernieuwde infrastructuur.
Foyer wordt ontmoetingsplek
Een belangrijke verandering is de nieuwe foyer, waar cultuur en horeca elkaar ontmoeten. De polyvalente ruimte biedt plaats aan ongeveer 350 personen en kan worden ingezet voor uiteenlopende activiteiten. Naast recepties zijn ook lezingen, presentaties, kleine concerten en private diners mogelijk.
De inrichting is afgestemd op flexibel gebruik, met onder meer statafels en midtafels voor een informele sfeer. De schouwburg wil bezoekers niet alleen ontvangen voor een voorstelling, maar ook uitnodigen om langer te blijven, iets te drinken of elkaar te ontmoeten.
De horeca krijgt met het eigen restaurant Jardin een eigen rol binnen het totaalconcept. Met Arnaud Vanhaverbeke, gedragen door zes horecaondernemers, wordt ingezet op een laagdrempelige plek waar iedereen welkom is voor een hapje en een drankje. De ambitie is om zes dagen op zeven open te zijn, met twee shifts. De uitbating moet aansluiten bij het ritme van de schouwburg én bij het leven in de binnenstad. (Over dat leven, een leuk detail: wie bv op de markt als andersvalide in de buurt een kledingstuk wil kopen, kan dat komen passen in één van de kleedkamers van de schouwburg. Hoe leuk is dat?!)
De historische zaal heeft nu een beweegbare, vlakke vloer en kan worden omgebouwd van een klassieke toneelzaal naar eens taande concertzaal of club met een maximum capaciteit van 1100 toeschouwers.
Ook buiten krijgt de schouwburg nieuwe mogelijkheden. Het dakterras kan worden gebruikt als plek om te ontspannen of voor kleinschalige buitenactiviteiten, zoals een inleiding bij een voorstelling, een schoolactiviteit of een ander cultureel moment.
Kunst, natuur en verbeelding
Kunst maakt integraal deel uit van het vernieuwde verhaal. Met The Last Day of Ancient Sunlights, een kunstwerk in opdracht van de Brits-Keniaanse Grace Ndiritu, wordt een dialoog aangegaan tussen natuur en architectuur. Het werk nodigt uit om na te denken over de ecologische crisis en de verhouding tussen mens en omgeving. Die thematiek sluit aan bij de ambitie om bezoekers niet alleen cultureel te prikkelen, maar ook ruimte te geven aan reflectie en verbeelding.
Tegelijkertijd werd aandacht besteed aan de akoestiek en de beheersing van prikkels. Materialen en vormen zijn zorgvuldig gekozen om het comfort te verhogen en een aangename omgeving te creëren. De afgeronde lijnen keren terug in het meubilair en versterken de samenhang tussen de verschillende ruimtes.
De vernieuwde schouwburg wil zo verschillende werelden samenbrengen: erfgoed en hedendaagse architectuur, theater en ontmoeting, verstilling en dynamiek. De historische structuur blijft herkenbaar, maar krijgt een nieuwe invulling die inspeelt op de verwachtingen van het publiek en de veranderende rol van een cultuurhuis.
Met de heropening begint voor de schouwburg van Kortrijk dan ook een nieuw hoofdstuk. Het gebouw blijft een plek voor podiumkunsten, maar wordt tegelijk een flexibele en toegankelijke ontmoetingsplek waar cultuur, horeca, kunst en het stadsleven elkaar versterken.