De redactie
Mensen met een beenprothese kunnen vanaf 1 oktober in vier attracties van de Efteling gebruikmaken van een speciale veiligheidsriem waarmee de prothese tijdens de rit wordt gezekerd. De zogenoemde SafeStrap ontstond uit onderzoek aan de TU Delft en werd samen met prothesegebruikers, De Hoogstraat Revalidatie en Orthopedietechniek en de Efteling verder ontwikkeld. Andere attractieparken kunnen het hulpmiddel eveneens gaan gebruiken, maar moeten daarvoor per attractie goedkeuring krijgen van hun keuringsinstantie.
Voor mensen met een beenprothese kan een bezoek aan een attractiepark onverwachte beperkingen opleveren. Vooral bij achtbanen waarin de benen vrij hangen, bestaat het risico dat een prothese tijdens de rit losraakt. Dat kan niet alleen gevaarlijk zijn voor de gebruiker, maar ook voor andere bezoekers.
Attractieparken kunnen prothesedragers daarom verplichten hun prothese voor een rit af te doen of hen helemaal niet toelaten tot een bepaalde attractie.
De SafeStrap moet voor een deel van die situaties een oplossing bieden. De riem zorgt ervoor dat een beenprothese tijdens de rit extra aan het lichaam wordt gezekerd.
Wens om met prothese in Baron 1898 te gaan
De aanleiding voor de ontwikkeling kwam onder meer van Veerle, een jonge prothesegebruiker en liefhebber van achtbanen. Zij wilde met haar beenprothese in Baron 1898 in de Efteling, terwijl de veiligheidsregels dat niet toelieten.
Haar vraag kwam via revalidatiearts Iris van Wijk van De Hoogstraat en patiëntenvereniging KorterMaarKrachtig uiteindelijk terecht bij de Efteling en de TU Delft.
Student India Hoekman ging vervolgens binnen haar afstudeeronderzoek aan de faculteit Industrieel Ontwerpen van de TU Delft op zoek naar een technische oplossing.
Het onderzoek bevestigt dat het risico meer omvat dan een theoretisch probleem. Hoekman onderzocht de krachten die tijdens achtbaanritten op een beenprothese kunnen werken en maakte een risicoanalyse van het mogelijk losraken ervan. Daarbij voerde ze metingen uit in achtbanen, interviewde ze betrokken partijen en analyseerde ze verschillende soorten prothesen.
Getest met dummy en prothesegebruikers
Tijdens het onderzoek ontstonden twee concepten, waarvan SafeStrap uiteindelijk als meest kansrijke oplossing naar voren kwam.
De prototypes werden onder praktijkomstandigheden getest. Daarbij maakten de onderzoekers gebruik van een dummy en werkten ook mensen met een beenprothese mee aan de beoordeling. De Hoogstraat Orthopedietechniek ontwikkelde voor de tests een speciale prothese die aan de dummy kon worden bevestigd.
Met sensoren werden vervolgens de krachten tijdens achtbaanritten gemeten. Op basis van de resultaten paste Hoekman onder meer de banden en pasvorm van het ontwerp aan.
Het onderzoek omschrijft de SafeStrap als een compacte en aanpasbare oplossing die verschillende typen beenprothesen tijdens een rit kan zekeren.
Vanaf oktober in vier Efteling-attracties
Na verdere ontwikkeling, praktijktests en een keuringstraject gaat de Efteling de SafeStrap vanaf 1 oktober zelf gebruiken.
Het hulpmiddel wordt beschikbaar bij Baron 1898, de zweefmolens en de vrije valtorens van Hooghmoed. Vanaf december voegt het park ook de nieuwe attractie Ravenring in het vernieuwde Raveleijn-gebied toe.
Dat betekent niet dat iedere bezoeker met iedere beenprothese voortaan automatisch in iedere attractie kan plaatsnemen. Toelating blijft afhankelijk van de veiligheidsvoorschriften van de betreffende attractie en de geschiktheid van het hulpmiddel voor de individuele situatie.
Dat is een belangrijk verschil met de wat stellige formulering uit het persbericht dat mensen met een beenprothese dankzij SafeStrap voortaan ‘zorgeloos de achtbaan in’ kunnen.
Andere attractieparken kunnen SafeStrap gebruiken
Producent Edge Safety brengt de SafeStrap op de markt, waardoor ook andere attractieparken het systeem kunnen aanschaffen.
‘Wereldwijd beschikbaar’ betekent daarbij niet dat de riem zonder verdere beoordeling in iedere achtbaan ter wereld mag worden gebruikt. Een attractiepark dat SafeStrap wil inzetten, moet samen met de eigen keuringsinstantie beoordelen of het hulpmiddel voor de betreffende attractie veilig kan worden toegepast.
Dat is logisch: de krachten, zitpositie, veiligheidsbeugels en bewegingen verschillen sterk per attractietype.
Bij de ontwikkeling waren behalve TU Delft en de Efteling ook De Hoogstraat Revalidatie en Orthopedietechniek, patiëntenvereniging KorterMaarKrachtig, Edge Safety, TÜV NORD Nederland en verschillende ervaringsdeskundigen betrokken.
Toegankelijkheid zonder veiligheidseisen los te laten
De ontwikkeling is vooral interessant omdat hier toegankelijkheid niet wordt gezocht in het versoepelen van bestaande veiligheidsregels, maar in het technisch oplossen van het probleem waarop die regels zijn gebaseerd.
Dat sluit ook aan bij de oorspronkelijke onderzoeksopzet van Hoekman. Haar doel was een systeem te ontwikkelen waarmee een beenprothese bestand blijft tegen de dynamische krachten van een achtbaanrit, zonder dat gebruiksgemak en comfort uit het oog worden verloren.
De Efteling kondigde in september 2025 al aan dat het hulpmiddel in ontwikkeling was. Destijds verwachtte het park dat SafeStrap in het voorjaar van 2026 beschikbaar zou komen. Dat moment is uiteindelijk later geworden.
De introductie op 1 oktober is daarom meer dan alleen de presentatie van een nieuwe veiligheidsriem. Een concrete beperking waarmee prothesegebruikers in attractieparken te maken krijgen, heeft geleid tot onderzoek, metingen en uiteindelijk een product dat die beperking in bepaalde attracties kan wegnemen.
Niet door te zeggen dat een achtbaan ‘voor iedereen toegankelijk’ is, maar door daadwerkelijk uit te zoeken wat daarvoor technisch en veilig nodig is.
Onderzoek naar SafeStrap bij TU Delft
Efteling over de ontwikkeling van SafeStrap