De redactie
Museum Rotterdam heeft een bijzondere aanwinst aan de collectie toegevoegd: een imposant portret van de Rotterdamse bankier Willem Westerman, in 1921 gemaakt door de kunstenaar Jan Toorop.
De schenking verbindt kunstgeschiedenis met de economische geschiedenis van Rotterdam en heeft daarmee niet alleen lokale, maar ook nationale betekenis.
Bankier in roerige tijden
Westerman (1864–1935) was president-directeur van de Rotterdamsche Bankvereeniging, destijds gevestigd aan de Boompjes in Rotterdam en een belangrijke voorloper van ABN AMRO.
Onder zijn leiding groeide de bank snel, maar zijn risicovolle kredietbeleid droeg ook bij aan de bankencrisis van 1924. Uiteindelijk moest de nationale overheid ingrijpen om het financiële systeem te stabiliseren.
De publieke verontwaardiging was destijds groot, onder meer omdat de bank in de jaren daarvoor hoge winsten had uitgekeerd. Westerman geldt daardoor als een symbool van een periode waarin economische durf hand in hand ging met financiële kwetsbaarheid.
Netwerk rond Toorop en Kröller-Müller
Westermans keuze voor Toorop als portretschilder past binnen de zakelijke en culturele netwerken waarin hij zich bewoog. Via de bank verstrekte hij aanzienlijke kredieten aan het bedrijf Wm. H. Müller & Co. van Anton Kröller.
In dezelfde periode bouwde diens echtgenote Hélène Kröller-Müller een van de belangrijkste kunstcollecties van Nederland op, waarin Toorop sterk vertegenwoordigd was. Tegen die achtergrond is het aannemelijk dat Westerman zich liet portretteren door een kunstenaar uit deze culturele kring.
Psychologisch portret
Toorop behoort tot de invloedrijkste kunstenaars van zijn tijd. Geboren in het toenmalige Nederlands-Indië ontwikkelde hij een veelzijdig oeuvre waarin symbolisme, pointillisme en realisme samenkomen.
Het portret van Westerman behoort tot zijn latere werk en toont een krachtige, expressieve stijl met een duidelijke psychologische lading. Het werk vangt de bankier op het hoogtepunt van zijn macht, slechts drie jaar voordat hij in 1924 moest aftreden.
Volgens conservator Liesbeth van der Zeeuw biedt het werk een bijzondere ingang tot een groter historisch verhaal. Het portret maakt het mogelijk om de rol van een Rotterdamse bankier in de bankencrisis van 1924 te belichten en tegelijkertijd te spreken over macht, verantwoordelijkheid en de maatschappelijke gevolgen van financiële crises.
Zeldzaam ensemble
Het kunstwerk is een werk op papier dat nog altijd in zijn originele laat-Jugendstil lijst zit. Dat maakt het geheel tot een zeldzaam bewaard ensemble.
Sinds de crisis van 1924 heeft Nederland meerdere financiële schokken doorgemaakt. Volgens het museum biedt deze schenking daarom een kans om een verhaal te vertellen dat zowel historisch als actueel is: over de stad, over de kwetsbaarheid van financiële systemen en over de impact daarvan op de samenleving.
Nieuwe plek in het stadsmuseum
Het portret krijgt een prominente plaats binnen de collectie van Museum Rotterdam. In samenwerking met de gemeente werkt het museum aan een nieuw stadsmuseum aan Het Steiger, waar Rotterdams erfgoed wordt bewaard, gepresenteerd en in een bredere context geplaatst.
Daar zal ook het portret van Willem Westerman een rol spelen in toekomstige presentaties over de geschiedenis van Rotterdam, van handel en bankwezen tot kunst en cultuur.