De redactie
Vanaf 25 februari 2026 is in het Nationaal Archief in Den Haag de tentoonstelling Zorg voor het verzet – De roerige geschiedenis van Stichting 1940-1945 te zien. De expositie belicht hoe Stichting 1940-1945 zich al ruim tachtig jaar inzet voor verzetsmensen en hun families. De tentoonstelling loopt tot en met 18 juli 2026.
De presentatie werd ontwikkeld door het Verzetsmuseum Amsterdam en is voor de Haagse editie uitgebreid met originele documenten uit het archief van de Stichting, dat wordt beheerd door het Nationaal Archief.
Oprichting in het geheim
Stichting 1940-1945 werd in het najaar van 1944 opgericht door vertegenwoordigers van verschillende verzetsorganisaties. In het diepste geheim bereidden zij de naoorlogse ondersteuning voor van nabestaanden van omgekomen verzetsmensen en van mensen die door hun verzetswerk lichamelijke of psychische schade hadden opgelopen.
De tentoonstelling toont hoe de Stichting direct na de bevrijding miljoenen wist in te zamelen via posters, folders en speciale uitgiftes zoals de Nationale Hulpzegel van 1946. Met die middelen financierde men onder meer herstellingsoorden voor oud-verzetsmensen. Zelfs een vleugel van Paleis Het Loo werd tijdelijk ingericht als herstelcentrum zonder dat koningin Wilhelmina daar hinder van mocht ondervinden, zo blijkt uit een rapport.
Steun, erkenning en ontmoeting
De Stichting bood niet alleen financiële hulp, maar ook mentale ondersteuning. Oud-verzetsmensen en nabestaanden namen deel aan vakantieweken en bijeenkomsten, waar zij lotgenoten ontmoetten. Vrijwilligers speelden daarbij een cruciale rol.
Archiefstukken geven verdieping
De verrijking met archiefmateriaal maakt de Haagse editie bijzonder. Zo is de oorspronkelijke oprichtingsakte te zien (toen nog Stichting 1940-1944 geheten), het ontwerp van de Nationale Hulpzegel uit 1946 en zelfs een wikkel van een Bevrijdingskoek uit 1955, waarvan vijf procent van de opbrengst naar de Stichting ging.
Ook documenten rond Hannie Schaft zijn toegevoegd. Bezoekers zien foto’s van haar herbegrafenis bij de opening van de erebegraafplaats in Bloemendaal en een rapport uit het archief van de Oorlogsgravenstichting waarin haar verzetsactiviteiten worden beschreven. Kort voor het einde van de oorlog werd Schaft gearresteerd en geëxecuteerd.
Praktische informatie
De tentoonstelling is van 25 februari tot en met 18 juli 2026 te bezoeken in het Nationaal Archief in Den Haag. Openingstijden: dinsdag van 10.00 tot 21.00 uur, woensdag tot en met vrijdag van 10.00 tot 17.00 uur en zaterdag van 11.00 tot 17.00 uur. Met Zorg voor het verzet krijgt niet alleen het verzet zelf aandacht, maar ook de langdurige zorg voor de mensen erachter, een geschiedenis die vaak stiller is, maar minstens zo bepalend