Paddenstoelen determineren

Van diverse kanten krijg ik vragen over hoe ik paddenstoelen determineer en hoe ik die foto’s van de sporen maak. Dus enige tekst en uitleg is wel op zijn plaats. Ik vind het zelf erg leuk om te doen, dus je kan altijd materiaal naar me opsturen.

1. Paddenstoelen kan je gewoon per post sturen naar: Hans Adema, Rijndijkstraat 63, 2313 NH Leiden. Hele kleintjes zoals bekerzwammetjes in een lucifersdoosje met wat mos. Grotere in een groter doosje, hetzij gedroogd, hetzij met wat vochtig mos. De doosjes doe je het best in een jiffy enveloppe, zo een enveloppe met een voering van luchtblaasjes. Zodra ik ze in de post vind gaan ze direct de koelkast in tot ik tijd voor ze heb. Dat kan gerust enkele dagen duren, geen probleem. Het liefst heb ik een compleet exemplaar, voor een habitus foto. Het is ook fijn als je een foto in situ maakt en stuurt naar hnsadem@gmail.com

• Zodra ik aan het determineren toe ben maak ik eerst een habitusfoto. Daarvoor heb ik ‘speciale’ bloempotten en bloembakken in de tuin. Dan het materiaal mee naar mijn studeerkamer waar een prepareermicroscoop (‘binoculair’ in de wandeling) en een grote binoculaire laboratorium microscoop klaar staan. Eerst de cameracomputer opstarten. Dat kost namelijk enige tijd.

• Onder de prepareermicroscoop een objectglaasje klaar leggen. Een paar druppels kleuringsmiddel als insluitmedium erop. Ik gebruik standaard Melzers Reagens (Jodium, Kaliumjodide en Chloraalhydraat). Eigenlijk is dat om zetmeel aan te tonen, maar het geeft het preparaat een mooie rustige kleur. In het algemeen wordt methylblauw aangeraden, maar ik houd niet van die blauwe kleur onder de microscoop.

Met een scalpel snijdt ik nu een miniem stukje van de lamellen of de buisjeslaag. Dat leg ik in het insluitmedium. Vervolgens doe ik er een dekglaasje op en druk het met mijn vinger plat. Kijk uit dat er geen zandkorreltje mee gaat, anders breekt het glaasje direct! Nu heb je een pletpreparaat. Een prepraat in water is niet mogelijk. Sporen zijn hydrofoob en het duurt een eeuwigheid voor ze eindelijk stil liggen.

• Het pletpreparaat leg je onder de microscoop. Kies de juiste lichtsterkte en het juiste diafragma. Dan open ik de Bresser-microscoop. Helaas is deze 16 bits. Dus er staat een 16 bits stand-alone desktop naast, met een USB-stick voor de foto’s.

Daar gaat het prima mee en een nieuwe 32 bits Bresser microscoopcamera is een dure aankoop. Met het overzicht objectief (10x) een geschikt stukje uitzoeken, dan met de 100x een stukje uitzoeken met alle benodigde kenmerken. Vervolgens met 600x het definitieve beeld kiezen. Eigenlijk zou 1000x met olie-immersie beter zijn, maar ik vind dat nergens voor nodig en het geeft zo een geknoei.

Dan plaats ik de microscoopcamera op de plaats van een van de oculairs en start het cameraprogramma op. Op het scherm van de desktop een mooie uitsnede zoeken. Foto maken en de foto op ‘open en edit’ beoordelen op kwaliteit. Vervolgens het meetprogramme openen, 600x instellen en meten. Het meetoculair van de camera is geijkt met een ijkpreparaat.

Vervolgens de foto’s (in een aparte map natuurlijk) op de USB-stick overzetten. Het voorbereidende werk is nu klaar. Het determineren gaat verder op mijn laptop beneden.