De redactie
Luxe pijp van de hertog van Wellington te zien
Het Amsterdam Pipe Museum heeft opnieuw een topstuk binnengehaald: een luxueuze tabakspijp uit 1813, cadeau gedaan aan niemand minder dan de hertog van Wellington. Het museum toont de pijp deze zomer in een tijdelijke expositie: Een pijp als geschenk. Van 4 augustus tot en met 4 oktober 2025 kunnen bezoekers het zeldzame object bewonderen – een juweel van rookcultuur met een gouden randje.
Roken met allure
Wie vandaag een pijp cadeau geeft, riskeert hoogstens een opgetrokken wenkbrauw. Maar in het Europa van 1800 hoorde een luxe tabakspijp bij de standaarduitrusting van een geslaagde generaal. Hoogwaardigheidsbekleders ontvingen zo’n object als persoonlijk eerbetoon – naast de officiële medaille.
De recent verworven pijp is vermoedelijk het enige exemplaar waarvan de oorspronkelijke eigenaar bekend is: Arthur Wellesley, beter bekend als de hertog van Wellington. De Britse bevelhebber kreeg dit exemplaar in 1813, vlak nadat hij het Iberisch schiereiland had bevrijd van Napoleon. Twee jaar vóór zijn overwinning bij Waterloo, dus.
Topstuk van meerschuim en goud
De pijp zelf is een toonbeeld van luxe en vakmanschap. De kop is gemaakt van meerschuim – een zacht, kostbaar mineraal uit Turkije – en voorzien van een deksel van vermeil: verguld zilver, rijkelijk geciseleerd en versierd met de initialen AW. De flexibele steel van gevlochten gouddraad maakt het geheel niet alleen chic, maar ook functioneel.
Zilversmid Joseph Angell sr., een van de beste uit het Londen van die tijd, leverde het zilverwerk. Alles zit keurig opgeborgen in een cassette bekleed met rood marokijnleer – de fijnste afwerking die je begin 19e eeuw kon krijgen. De zilverkeur op het deksel verwijst rechtstreeks naar 1813: het jaar van Wellingtons triomf in Spanje.
Militaire rooktraditie
Tussen 1800 en 1860 was het geven van een pijp aan generaals vaste prik bij militaire verdiensten. Het Amsterdam Pipe Museum bezit al diverse van deze ceremoniële rookinstrumenten, vaak met zilveren helmen als deksel en rijk versierde schachten. Maar zelden kon een exemplaar aan een historische figuur worden gekoppeld.
Deze pijp is daarmee een wereldprimeur: het oudst gedateerde militaire exemplaar én het enige waarvan de oorspronkelijke gever en ontvanger bekend zijn.
Te zien tot 4 oktober
Wie deze zeldzame combinatie van geschiedenis, ambacht en rookcultuur met eigen ogen wil zien, moet snel zijn. De pijp van Wellington is slechts tijdelijk te bewonderen in het Amsterdam Pipe Museum aan de Prinsengracht. Daarna verdwijnt hij weer in de klimaatkast.
Een pijp met een verhaal, recht uit de gouden eeuw van het generaalschap. En misschien ook wel het bewijs dat prestige soms echt in de pijp zit.