Koen Mortelmans
De verschuiving van de traditionele scheepsbouw naar Oost-Azië was een zware slag voor Vlissingen. Maar sinds een jaar of tien is de stad volop in herontwikkeling. Verschillende stadsvernieuwingsprojecten maken haar ook tot een aantrekkelijke toeristische bestemming.
De centrale as in die recente evolutie is de boulevard, die volledig is heraangelegd, met veel ruimte voor kuierende voetgangers en fietsers. Beelden op mensenmaat van lokale helden wisselen er af met zithoekjes met uitzicht op het water. Dat uitzicht verschilt sterk van de meeste andere kustplaatsen. Doordat de vaarroutes in de Westerschelde vrij dicht langs de wal liggen, zie je er de grote containerschepen van en naar Antwerpen van erg nabij voorbijvaren.
Boulevard
Langs de westelijke boulevard kan je in het Strandpaviljoen niet alleen terecht voor een hapje en een drankje: je kan er ook logeren en vanuit je kamer rechtstreeks het strand opstappen. Bij stormweer worden de kamers met schotbalken beschermd, terwijl het paviljoen zelf demonteerbaar is. Voorlopig bleek een tijdelijke demontage gelukkig nog niet nodig.
Een eindje verder langs de boulevard, richting binnenstad, opende in 2025 Hotel De Zeevaartschool de deuren. Het hotel dankt zijn naam aan de vroegere functie van het erfgoedgebouw, dat werd opgetrokken vanaf 1949. De oorspronkelijke zeevaartschaal had, net als talrijke andere gebouwen langs de kustlijn, de geallieerde bombardementen tijdens de Slag om de Schelde (einde 1944) niet doorstaan.
Van zeevaartschool tot hotel
De ‘nieuwe’ Zeevaartschool is opgetrokken in zogenaamde ‘shake hands’ architectuur, een combinatie van gewapend beton voor de draagstructuur en baksteen voor de gevels. In 2014 werd het maritiem onderwijs geclusterd met andere opleidingen op een ruimere campus elders in de gemeente en kwam het gebouw vrij.
De omvorming tot hotel gebeurde met het grootste respect voor de historische achtergrond. Dat blijkt onder meer uit de nog altijd groeiende verzameling herinneringen van oudstudenten en vroegere bouwpartijen, die er op verschillende niveaus is uitgestald. Die delen van het gebouw zijn vrij toegankelijk, ook voor niet hotelgasten. Van 12 tot 16 uur zijn ook sommige kamers te bezichtigen. Vanaf de entree ligt de voltijds bevrouwde receptie ietwat achterin, wat het terras en het ook voor passanten toegankelijke restaurant sterker accentueert.
Ter hoogte van de overgang tussen het hoofdvolume en lagere, westelijke bouwvolume staat een ronde, vuurtorenachtige toren met een platform ten behoeve van de vlaggenmast. De vorm van het platform en de balustrade verwijzen naar kraaiennest op een schip. Hier konden de leerlingen indertijd oefenen met navigatie-instrumenten. Het platform is nu publiek toegankelijk, maar voor de twee hoogste niveaus – met 360° uitzicht – moet je wel een behoorlijk steile trap en een ladder beklimmen.
Slimme matrozenkamers
De kamers langs de kant van de boulevard bieden het indrukwekkendste uitzicht, maar ook die langs de stadskant zijn niet te versmaden. Doordat er tussen het gebouw en de achterliggende stadswijken een dijk ligt, hebben de benedenkamers langs die kant geen mooi uitzicht.
Uitbater Onilio loste dit slim op en richtte er ‘matrozenkamers’ in, bescheiden kamers die aangeboden worden tegen budgettarieven, interessant voor bezoekers die zich van af de vroege ochtend tot diep in de nacht in het stads- en Scheldeleven begeven. Maar uiteraard behoren ook ‘officierskamers’ en ‘kapiteinskamers’ tot het gevarieerde aanbod.
Scheepswerf
De keuze om het maritieme monument te herbestemmen tot hotel kadert in een bredere beweging om de industriële erfgoedlocaties nieuw leven in te blazen. Het industrieel erfgoed van Vlissingen bestaat vooral uit gebouwen van de voormalige scheepswerf De Schelde, opgericht in 1875 en in 2000 overgenomen door Damen Shipyards.
In de jaren vijftig van de vorige eeuw was De Schelde met meer dan 4.600 arbeidsplaatsen de grootste werkgever in Vlissingen. De scheepswerf was van oudsher stevig verankerd in het maatschappelijke en economische leven van Vlissingen. Veel inwoners ervaren nog altijd een grote betrokkenheid bij het bedrijf. De onderneming breidde regelmatig uit en oefende zo een grote invloed uit op het stadsbeeld en de ruimtelijke ontwikkeling van de omgeving, vaak ten koste van de binnenstad.
Americana
Einde 2003 kocht de gemeente een groot deel van het 32 hectare grote terrein aan voor de ontwikkeling van het Scheldekwartier, met vooral nieuwe woningen. Verschillende oude gebouwen en elementen blijven behouden. Zo is er het vroegere hoofdkantoor, nu in gebruik door Damen, dat op een deel van werfterreinen zijn marinebouw concentreerde. Toegang tot de industriële activiteiten is dan ook streng beperkt, zeker gezien de huidige internationale situatie, die vergt dat marineschepen met de recentst beschikbare technologie worden uitgerust. De elegante inkomhal van het in 1913 in een historiserende Americana-stijl opgetrokken kantoorgebouw is wel af en toe toegankelijk, soms ook op aanvraag. Het. Naast een vleugje art nouveau kondigen diverse elementen er al de naoorlogse art deco aan.
Timmerfabriek
In het opkomende Scheldekwartier is Hotel de Timmerfabriek de herbestemming van het volumineuze gebouw uit 1914, waar timmerlieden werkten aan meubilair voor scheepsinterieurs. Na de casco restauratie in 2010 onderging het pand een grondige metamorfose. Eerst werd het gebruikt voor allerlei evenementen. De eerste hotelgasten namen er in 2022 hun intrek.
De buitengevel vertoont nog steeds een erg industriële indruk. Het historische karakter is ook binnen het hotel nog erg zichtbaar: betonnen plafonds en kolommen, grote raampartijen, het imposante atrium met glazen kap, de open galerijen… Maar zowel de kamers als de hotelservice hebben niks industrieels, ze zijn pure luxe. Op het dak is het torentje uit 1914 teruggezet. Het is nu een penthouse met vier verblijfsniveaus én een panoramische sauna op het dak ernaast.
Machinefabriek
Tussen de nieuwbouw- en renovatieprojecten op de vroegere werfterrein zie je vandaag diverse lege, te herinvullen percelen en één enorm industrieel gebouw. Dat is de Machinekamer, goed voor drie hallen uit de periode 1913-1925, elk ongeveer 95 meter lang en samen zowat even breed en 16 meter hoog. Ooit werden hier scheepsmotoren gebouwd en getest. De herstellingswerken aan de ruwbouw werden in 2024 afgerond. Nu wordt er volop gewerkt aan nieuwe bestemmingen, met deels publieke en deels privé-invulling: sport, recreatie, cultuur, gezondheid, evenementen en parkeren komen hier in de toekomst samen.
Gezien de enorme omvang van het gebouw vindt de herontwikkeling gefaseerd plaats. In de middelste hal komt een parkeergarage met ruim 600 plekken voor bezoekers, bewoners en mensen die in de omgeving werken. De linkse hal krijgt onder meer een sportzaal, een poppodium, ateliers, een bibliotheek en een stadhuisdienst. De derde hal zal ruimte bieden aan uiteenlopende evenementen.
Lezersaanbieding
Hotel De Zeevaartschool heeft voor onze lezers een speciale aanbieding uitgewerkt. Met de kortingscode GOURMANDGAZETTE krijgt U 25% korting op een overnachting inclusief ontbijt. Wanneer U tijdens uw verblijf een diner toevoegt, komt daar een gratis huisaperitief bij. Deze aanbieding blijft geldig tot en met 1 april 2027. Reserveren kan online, met de kortingscode in de invulbox. Of rechtstreeks met de receptie via +31 (0)118 236 450.