Domus, nieuw museum van Alden Biesen

Wie de landcommanderij van Alden Biesen in Bilzen-Hoeselt bezoekt, kan voortaan ook terecht in de waterburcht waar recent een museale opstelling is geopend. Je kan het verhaal en de geschiedenis van de Duitse Ridderorde volgen in een vaste opstelling. In de kelder loopt een aparte expo over de kruistochten. Samen met de Tempeliers en de Johannieters was de Duitse Orde nauw betrokken bij de derde kruisvaart. Die paste in de doelstelling, nl. strijden voor het geloof, naast het opnemen van de zorg voor zieken en gewonden.

Klik hier voor de fotoreportage van Jempi Welkenhuyzen.

De waterburcht van Alden Biesen is vanaf nu zo goed als altijd permanent geopend. Dat gebeurde vroeger eerder sporadisch. Maar de vraag van bezoekers was groot om het kasteel ook langs binnen te kunnen bezoeken.

Domus

En dus stelden de curatoren Vanessa Maes en Leen Van Langenhove, onder de noemer ‘Domus’ , een museumcollectie samen. Die is niet statisch, want her en der kan je aan de expo participeren. Ook wordt er gewerkt met zogenoemde ‘Silent Companions’,  een audioguide waarin personages die er vroeger woonden of het kasteel bezochten de bezoekers toespreken. Denk aan de Franse koning Lodewijk XV , maar net zo goed het hondje van de Landcommandeur, of de tuinman en de zusters. Leuk detail: alle stemmen werden ingesproken door eigen personeel. En om het geheel niet teveel met tekst te overladen is er ook nog een bezoekersgids. Voor de kinderen voorziet men een doe-boek.

Leuk is dat je bij de start al meteen in 800 jaar geschiedenis wordt gedompeld via een 8 minuten durende animatiefilm. Daarna ga je op pad. Je passeert eerst het museumcafé, dat voor de gelegenheid helemaal werd opgefrist met een behangdecor door ontwerpster Marylène Madou. Zij brengt tal van elementen uit de omgeving van Alden Biesen terug in beeld.  Een tip, keer na het bezoek hier terug voor een zgn. ‘Rococo Choco’ of een ‘Huisgemaakte Toerte’, dan wel een SWAB, een sandwich met kruiden uit de tuin van de Landcommanderij.

Themakamers

Het nieuwe museum integreert de kamers in thema’s, denk aan de bouw van de waterburcht, de geschiedenis van de Teutoonse Orde of een knipoog naar de actualiteit. Alles situeert zich gelijkvloers. De looprichting is vrij. In de eerste kamer verwijzen koffers naar alle balijen, de zgn. Ordenprovincies van de geestelijke ridderorden. Een balije verenigt een aantal commanderijen. Er waren rijke en minder rijke provincies. Zelf kies ik bij toeval de koffer van Nieuwen Biesen in Maastricht, ondergeschikt aan Alden Biesen. En destijds zeer kapitaalkrachtig. Van het imposante gebouwencomplex aan de Maas resteert vrijwel niets meer. Op het terrein bevindt zich thans de SAPPI-papierfabriek. Maar originele etsen aan de muur vertellen hun verhaal. Ook wordt het oudste goederenregister getoond, in bruikleen van het Rijskarchief in Hasselt, een belangrijke bron voor onze Nederlandse taal overigens.

In de Kapelzaal valt meteen het bidsnoer met schedel op, naast het huisaltaar. Je kan er even zitten en luisteren naar het verhaal van Heinrich Von Reuschenberg, de zogenoemde ‘2^e stichter van de Balije Biesen’, wegens zijn reorganisatietalent.

Loterij

Iets verderop is er dan weer een hedendaags luik na de Franse Revolutie, met een steendruk van de prospectieverkoop van het kasteel aan Guillaume Claes, oud-burgemeester van Hasselt. Deze man kwam in financiële problemen. Hij kon de grondbelasting niet meer betalen en hij besloot Alden Biesen ter verloten. Er werden 80.000 loten aan 3 gulden per stuk uitgegeven. Er gaan heel wat verhalen de ronde, maar uiteindelijk bleek de oud-burgemeester Claes zelf de winnaar te zijn, waardoor de waterburcht in zijn bezit bleef. De originele akte kun je hier nog zien. De laatste kamer in het oostelijk deel van het kasteel gaat over de brand van 8 maart 1991, met een fotomuur en videogetuigenissen. 

Henric en Ziggy

Vooraleer de visite verder te zetten in het Noordoostelijke deel van de waterburcht passeer je langs de kelders, waar een hoorspel je meeneemt op Kruistocht. Bij ‘In Godsnaam’  hoort een half uur hoorspel, waarbij ene jongeman Henric en zijn slimme rat Ziggy je meenemen doorheen allerlei decors en stukken in bruikleen. Denk aan een Kogge van het Mas of zaken van het Stadsmus Hasselt.  Het concept komt van Plug’n Play en Isocraft uit Rumst. Er wordt niet gekeken naar de gevechten zelf, maar wel waarom men op Kruistocht ging. En dat blijkt niet altijd alleen maar omwille van het christelijk geloof te gaan, maar vaak speelden er ook andere motieven mee. Wie terugkeerde van de Kruisvaart was een vrij man.

Actua

Terug naar de andere zijde van het kasteel waar in de Ridderzaal de hedendaagse strijd aan bod komt. Met onder andere de eerste Wereldoorlog,  de origamivogels verwijzen naar Japan en de atoomoorlog en het klimaatprotest een plaats krijgt. Uniek zijn de diverse borden van de rederijkerskamers. Via post-it’s kan je jouw strijd neerschrijven.  Ook hier is weer aan de kinderen gedacht. Ze kunnen een ridderuitrusting aanpassen. En iets verder in een kelderruimte is er een ‘selfiehoek’ waar ze zich kunnen verkleden als ridder of prinses. Je kunt je eigen muzieksuggestie aan een lijst van Spotify achterlaten en er liggen stripverhalen te wachten.

RTBF

De noordelijke kant van het kasteel start met de kamer van Belderbush. Je maakt er kennis met Caroline von Satzenhoven, de minnares van Casper Anton von der Heyden. De grootcommandeur zelf, jawel, et alors, zou een bekend Franse president zeggen. De kamer is gerestaureerd na de brand, gebaseerd op beelden van de RTBF uit 1968. Denk aan de originele stoelen. De schilderijen die verloren gingen, worden gereproduceerd op grote foto’s.

Er is de kamer van de Grootmeesters, met jassen in bruikleen uit Utrecht.  In de noordelijke toren komen eerder onderbelichte facetten en onderwerpen uit de tijd aan bod. Denk aan het personeel, de koetsen, het Engels park en de dieren.  

Tot slot wachten je nog de bibliotheek en het appartement. Knap gerestaureerd, met deels originele plafondstukken, wanden in hertenvel en het dekschilderstuk van de kardinale deugden.

Na de zomer gaat het museum in de waterburcht even dicht, wegens het evenement ‘Feërie Florale’ – met bloemencreaties rond het thema Lights and Shadows – maar in het najaar kun je er weer terecht voor de museale collectie van ‘Domus’. Alle info vind je op de website van Alden Biesen : www.alden-biesen.be